کتاب معرفت‌شناسی دینی اثر تایلر دالتون مک ناب، ترجمه زهرا زرگر، انتشارات سروش

کتاب «معرفت‌شناسی دینی» اثر تایلر دالتون مک‌ناب، به بررسی پیوندهای پیچیده میان مفاهیم بنیادین معرفت از یک سو و باور و عمل دینی از سوی دیگر می‌پردازد. این اثر، بخشی از مجموعه‌ کتاب‌های «بن‌مایه‌های فلسفه‌ی دین» است که در سال ۲۰۱۸ منتشر شد و جایگاه ویژه‌ای در مباحث فلسفه‌ی دین و معرفت‌شناسی دارد. در بنیان خود، معرفت‌شناسی به مطالعه‌ی ماهیت معرفت، توجیه، باور و عقلانیت اختصاص دارد. مک‌ناب با گسترش این مباحث به قلمرو دینی، چگونگی ارتباط مفاهیم اصلی معرفتی با تجربه‌ی معنوی و ایمان را بررسی می‌کند. او تلاش دارد نشان دهد که چگونه ساختارهای شناختی انسان می‌توانند مبنایی برای باور دینی عقلانی فراهم آورند. نویسنده در این اثر از رویکردی خاص در معرفت‌شناسی دینی به نام «معرفت‌شناسی دینی پلانتینگی» دفاع می‌کند؛ دیدگاهی منسوب به فیلسوف برجسته، آلوین پلانتینگا، که به‌سبب نقش تأثیرگذارش در اندیشه‌ی فلسفی و الهیات مسیحی مدرن شهرت یافته است. مک‌ناب برای تبیین این دیدگاه، به دو مدل کلیدی پلانتینگا، یعنی مدل کارکردگرایی و مدل AC (آکویناس/کالوین) می‌پردازد. این دو مدل برای فهم نحوه‌ی عملکرد شناختی در باورهای دینی اهمیت بسیاری دارند، زیرا امکانی فراهم می‌سازند تا باورهای دینی به‌عنوان باورهایی موجه و معتبر، حتی بدون نیاز به شواهد تجربی یا استدلال استنباطی، در نظر گرفته شوند. علاوه بر این، کتاب «معرفت‌شناسی دینی» به بررسی و نقد استدلال‌های مخالف نیز می‌پردازد؛ استدلال‌هایی که باورهای دینی را محصول فرایندهای روان‌شناسی تکاملی دانسته و آن‌ها را فاقد پیوند با حقیقت و معرفت می‌دانند. مک‌ناب با تحلیل دقیق این دیدگاه‌ها، از عقلانیت و اعتبار معرفتی باور دینی در برابر چنین انتقادهایی دفاع می‌کند و نشان می‌دهد که ایمان می‌تواند ریشه در مکانیزم‌های شناختی سالم و هدفمند داشته باشد. در بخش‌های پایانی، این کتاب به عنوان پلی میان معرفت‌شناسی دینی و الهیات طبیعی معرفی می‌شود. الهیات طبیعی شاخه‌ای از الهیات است که با اتکا به عقل و تجربه‌ی حسی، در پی شناخت امر الهی در جهان طبیعی است. مک‌ناب از این منظر، زمینه‌ای فلسفی برای گفت‌وگوی گسترده‌تر میان ایمان و عقل فراهم می‌کند و پیوندی عمیق میان معرفت فلسفی و باور دینی برقرار می‌سازد. کتاب «معرفت‌شناسی دینی» اثری ارزشمند برای پژوهشگران، دانشجویان فلسفه‌ی دین و همچنین علاقه‌مندان به شناخت بنیادهای نظری ایمان است. این اثر می‌تواند برای هر خواننده‌ای که در پی درکی ژرف‌تر از رابطه‌ی میان معرفت، عقلانیت و دین است، منبعی سودمند و الهام‌بخش باشد.