کتاب چه نیازی است به علی؟ اثر علی شریعتی، انتشارات سپیده باوران

کتاب «چه نیازی است به علی؟» حاصل یکی از کنفرانس‌های دکتر علی شریعتی است که در تاریخ ١٦ آبان ١٣٥٠ در حسینیه ارشاد ایراد شده است. همچنین سخنرانی دیگر او با عنوان «علی، تنهاست» در روز ١١ آذر ١٣٤٨ در همین حسینیه برگزار شده است. متن پیاده‌سازی‌شده از نوار هر دو سخنرانی را خود دکتر شریعتی با دقت ویرایش و تصحیح کرده است. در بخشی از کتاب می‌خوانیم: نمی‌دانیم! و این خود، درد بزرگی است؛ زیرا پیش از هر شعر، ستایش و تجلیل از علی، و حتی پیش از محبت به علی، آنچه ضرورت دارد «معرفت علی» است؛ معرفتی که نیاز امروز جامعه ماست. محبتی که بر پایه شناخت و آگاهی نباشد، هیچ ارزشی ندارد و به نوعی بت‌پرستی بدل می‌شود. همان‌گونه که علی‌اللهی‌ها با وجود بزرگ‌داشت فراوانِ علی و ستایش بی‌پایان از او، چون معرفتی حقیقی نسبت به او ندارند، احساسات و ولایتی که نشان می‌دهند، بی‌ارزش است. این‌گونه مدح‌ها و محبت‌های سطحی در میان همه ملت‌ها نسبت به معبود، پیامبر، قهرمانان و مقدسات‌شان وجود دارد، اما ارزش حقیقی در شناخت و معرفت است. اگر علی را رهبر، امام و نجات‌بخش می‌دانیم و اگر مکتب او روح و راهنمای جامعه است و مسیر کمال انسان را نشان می‌دهد، باید او را با معرفت بشناسیم، نه صرفاً با محبت ظاهری نسبت به کسی که حقیقتش را نمی‌دانیم. محبت بدون شناخت ثمری ندارد؛ زیرا اگر چنین محبتی کارساز بود، باید جوامعی که نام علی را بر زبان دارند به بالاترین مراتب رشد می‌رسیدند. اما تا زمانی که شناخت و فهم علی در میان مردم فراهم نباشد، آن جامعه ناگزیر از تحمل سخت‌ترین رنج‌ها و محرومیت‌هایی است که ملت‌های عقب‌مانده از آن در رنج‌اند.