کتاب خط سوم اثر محمدحسن ناصرالدین صاحب الزمانی، انتشارات عطائی

کتاب «خط سوم» اثر دکتر ناصرالدین صاحب‌الزمانی به بررسی شخصیت، سخنان و اندیشه‌های شمس تبریزی می‌پردازد. عنوان این کتاب برگرفته از یکی از گفتارهای مشهور شمس تبریزی است که چنین می‌فرماید: «گفتند: ما را تفسیر قرآن بساز! گفتم: تفسیر ما چنان است که می‌دانید! نی از محمد و نی از خدا! این "من" نیز منکر می‌شود مرا! می‌گویمش: چون منکری، رها کن، برو! ما را چه صداعی (دردسری) می‌دهی؟! می‌گوید: نی! نروم!... سخن من فهم نمی‌کند. چنان‌که آن خطاط سه گونه خط نوشتی: یکی او خواندی، لا غیر! یکی را هم او خواندی و هم غیر! یکی نه او خواندی و نه غیر او! آن [خط سوم] منم که سخن گویم، نه من دانم، نه غیر من!» اصطلاح «خط سوم» در متن اصلی شمس تبریزی به‌صورت صریح ذکر نشده است. با این‌ حال، مؤلف با دقت در تأکید عدد سه در جمله‌ی «آن خطاط، سه گونه خط نوشتی» و استفاده از دو قلاب برای افزودن توضیح ضروری، به این نتیجه رسیده است که نتیجه‌ی منطقی و دستوری جمله‌ی «آن منم» در واقع به‌صورت «آن [خط سوم] منم» قابل درک است. بر اساس همین برداشت خلاقانه و تحلیلی، دکتر صاحب‌الزمانی عنوان اثر خود را «خط سوم» برگزیده است؛ عنوانی که اشاره‌ای ظریف و عمیق به مفهوم ناشناخته، عرفانی و رازآلودی دارد که در سخنان شمس تبریزی نهفته است.