کتاب تاریخ زیباشناسی 1 اثر ووادیسواف تاتارکیویچ، ترجمه جواد فندرسکی، انتشارات علم

کتاب «تاریخ زیبایی‌شناسی» اثر تاتارکیویچ گزارشی جامع و دقیق از روند شکل‌گیری و گسترش زیبایی‌شناسی اروپایی، از دوران یونان باستان تا سده‌ی هجدهم، ارائه می‌دهد. این اثر نخستین‌بار بین سال‌های ۱۳۴۱ تا ۱۳۴۶ خورشیدی (۱۹۶۲–۱۹۶۷ میلادی) در لهستان منتشر شد و به سرعت به یکی از پرفروش‌ترین و معتبرترین کتاب‌ها در حوزه زیبایی‌شناسی بدل گشت. همواره از آن به عنوان بهترین و اثرگذارترین پژوهش در نوع خود در سطح جهان یاد می‌شود. ترجمه‌ی انگلیسی این کتاب که در فاصله‌ی سال‌های ۱۳۴۹ تا ۱۳۵۳ خورشیدی (۱۹۷۰–۱۹۷۴ میلادی) منتشر شد، به‌درستی یک شاهکار کم‌نظیر در حوزه پژوهش‌های زیبایی‌شناسی به شمار می‌آید. تاتارکیویچ با رویکردی نظام‌مند، گستره‌ای از زیبایی‌شناسی باستان، قرون وسطی و دوره مدرن را در بر می‌گیرد. او ضمن ارائه‌ی مقالات علمی درباره دیدگاه‌های زیبایی و هنر در ادوار مختلف، گزیده‌هایی برگزیده از متون اصلی همان دوران را می‌آورد تا مباحث را روشن‌تر و قابل‌فهم‌تر سازد. در این مسیر، از اندیشه‌های چهره‌هایی چون هومر، دموکریتوس، افلاطون، سنت آگوستین، بوتیوس، توماس آکویناس، دانته، ویلیام اوکام، لئوناردو داوینچی، میکل‌آنژ، گالیله، بیکن، شکسپیر و روبنس بهره می‌گیرد. حوزه‌هایی که او بدان‌ها پرداخته بسیار گسترده‌اند؛ از زیبایی‌شناسی دوران باستان، کلاسیک و هلنیستی گرفته تا زیبایی‌شناسی شرقی و غربی، رنسانس، هنرهای تجسمی قرن شانزدهم، شعر و موسیقی، و نیز زیبایی‌شناسی ملی در ایتالیا، انگلستان، اسپانیا و لهستان در سدۀ شانزدهم. همچنین مباحث مربوط به زیبایی‌شناسی باروک، نظریه‌های نقاشی، اصول معماری در قرن هفدهم و جریان‌های هنری مرتبط را به‌شیوه‌ای منظم و تحقیقی بررسی می‌کند. تاتارکیویچ (۱۸۸۶–۱۹۸۱) برجسته‌ترین مورخ فلسفه لهستانی در قرن بیستم به شمار می‌رفت. او نه‌تنها در عرصه فلسفه و زیبایی‌شناسی جایگاهی جهانی داشت، بلکه در نقد هنر، تاریخ هنر و مطالعات کلاسیک نیز صاحب‌نظر بود. شفافیت و انسجام نثر او موجب شده تا «تاریخ زیبایی‌شناسی» علاوه بر ارزش پژوهشی، به منبعی روشن، معتبر و در دسترس برای علاقه‌مندان مطالعه تاریخ زیبایی‌شناسی و فلسفه هنر بدل شود.