کتاب ده هزار سال تاریخ و هنر فرش‌بافی ایرانی اثر مهرآسا غیبی، انتشارات هیرمند

نمونه‌ای روشن از پیوند عمیق هنر و فلسفه را می‌توان در فرش‌های دست‌باف روستایی، ایلی و شهری ایران مشاهده کرد. هنرمند فرش‌باف ایرانی تنها به خلق زیبایی نمی‌پردازد، بلکه جهان اطراف و طبیعت زندگی خویش را در قالب نقوش و طیف‌های رنگی فرش بازآفرینی می‌کند. در حقیقت، هر فرش بازتابی از نوع زندگی، نگرش و دریافت فلسفی او از جهان است. در دوره‌ی اسلامی، بسیاری از عرصه‌های سیاسی، فرهنگی، هنری و حتی اقتصادی ایرانیان زیر تأثیر دین تازه قرار گرفت. با این حال، هنرهای گذشته نه تنها از میان نرفتند، بلکه با دگرگونی و تحول، خود را با شرایط و ارزش‌های جدید سازگار کردند. در این میان، هنر قالی‌بافی بیش از بسیاری دیگر از هنرها رشد یافت و با الهام از مفاهیم اسلامی، جلوه‌ای تازه پیدا کرد. اهمیت فرش و جایگاه آن را می‌توان در متون مقدس نیز جست‌وجو کرد. در قرآن‌کریم، سوره‌ی الرحمن (آیات ۵۵ و ۷۶)، واژه‌ی «عبقری» به معنای فرش و زیرانداز بهشتی ذکر شده است؛ جایی که بهشتیان بر بالش‌های سبز و فرش‌هایی زیبا و ارزشمند تکیه می‌زنند. این اشاره قرآنی، معنای عمیق و قدسی به هنر فرش ایرانی می‌بخشد و نشان می‌دهد که این هنر نه تنها بعد زیباشناختی، بلکه بُعدی فلسفی و الهی نیز دارد.