کتاب بازگشت از شوروی اثر آندره ژید، ترجمه جلال آل احمد، انتشارات روزبهان

کتاب «بازگشت از شوروی» سفرنامه‌ای نوشته آندره ژید، نویسنده نامدار فرانسوی است که نخستین بار در سال ۱۹۳۶ منتشر شد. ژید در دهه ۱۹۳۰ برای مدتی کوتاه گرایش‌هایی به کمونیسم پیدا کرد و می‌توان گفت به‌صورت غیررسمی همراه و همدل با کمونیست‌ها شد، چرا که هرگز عضویت رسمی در حزب کمونیست نداشت. او به عنوان نویسنده‌ای برجسته که از آرمان‌های کمونیستی حمایت می‌کرد، به دعوت «انجمن نویسندگان اتحاد جماهیر شوروی» به این کشور سفر کرد. این سفر نقطه عطفی در زندگی فکری آندره ژید بود؛ چرا که او را از نزدیک با واقعیت‌های اجتماعی و سیاسی شوروی آشنا ساخت. ژید پس از مشاهده این واقعیت‌ها، به تدریج از کمونیسم رسمی فاصله گرفت و به یکی از منتقدان جدی نظام شوروی تبدیل شد. انتشار کتاب «بازگشت از شوروی» واکنشی روشن به این تحول فکری بود. او در این اثر، ناخرسندی و انتقادهای خود از شرایط آن دوران را بی‌پرده بیان کرد و بدین‌گونه جدایی کامل خود از اندیشه کمونیستی را به‌طور رسمی اعلام نمود. این موضع‌گیری صریح موجب شد ژید شماری از دوستان و همراهان سوسیالیست خود را از دست بدهد، اما در عوض، جایگاه او به عنوان نویسنده‌ای مستقل، حقیقت‌جو و منتقد در تاریخ ادبیات تثبیت شد.