کتاب دستگاه در موسیقی ایرانی اثر هرمز فرهت، ترجمه مهدی پورمحمد، انتشارات پارت

دربارهٔ کتاب «دستگاه در موسیقی ایرانی» کتاب «دستگاه در موسیقی ایرانی» نوشتهٔ هرمز فرهت، اثری پژوهشی دربارهٔ ردیف موسیقی ایرانی است. این کتاب در اصل پایان‌نامهٔ دکتری فرهت در رشتهٔ موسیقی‌شناسی قومی به شمار می‌آید و به‌عنوان یکی از منابع مهم در حوزهٔ موسیقی ایرانی شناخته می‌شود. در این اثر، نویسنده ابتدا به بررسی مفاهیم بنیادی ردیف می‌پردازد و سپس دستگاه‌ها و آوازهای موسیقی ایرانی را به‌صورت تحلیلی مورد ارزیابی قرار می‌دهد. ویژگی برجستهٔ این کتاب، نظریه‌ای است که فرهت دربارهٔ فواصل رایج در موسیقی ایرانی مطرح کرده است. این دیدگاه از یک‌سو توجه بسیاری از پژوهشگران را جلب کرده و از سوی دیگر، به دلیل فاصله‌گرفتن از روش سنتی شرح ردیف، نقدهایی را نیز برانگیخته است. این کتاب در حقیقت حاصل چندین سال تحقیق فرهت در دوران تحصیل دکتراست. او که در نوجوانی ایران را ترک کرده بود، ابتدا به تحصیل موسیقی غربی پرداخت و کارشناسی ارشد خود را از دانشگاه کالیفرنیا در لس‌آنجلس دریافت کرد. در سال ۱۹۵۵ با منتل هود، موسیقی‌دان برجستهٔ آمریکایی آشنا شد و تحت تأثیر او به پژوهش دربارهٔ موسیقی ایرانی علاقه‌مند گردید. در همان دانشگاه ادامهٔ تحصیل داد و رسالهٔ دکتری خود را به ردیف موسیقی ایرانی اختصاص داد. کتاب «دستگاه در موسیقی ایرانی» امروز یکی از منابع کلیدی برای شناخت و تحلیل ردیف و دستگاه‌های موسیقی ایرانی محسوب می‌شود و جایگاه ویژه‌ای در حوزهٔ مطالعات موسیقی‌شناسی قومی دارد.