کتاب سفرنامه برزخ اثر محمد رضایی راد، انتشارات بیدگل

نویسنده نمایش‌نامه‌ی خود را به شهر شیراز تقدیم کرده است؛ زیرا بن‌مایه‌ی اولیه‌ی متن بیش از سی سال پیش در همین شهر شکل گرفت و بازنویسی نهایی آن نیز پس از گذشت سی سال، در جریان سفری کاری به شیراز انجام شد. بااین‌حال، کتاب «سفرنامه‌ی برزخ» فراتر از یک تقدیم‌نامه ساده به شیراز است و پیوندی عمیق‌تر با فاصله‌ی سی‌ساله‌ی میان نسخه‌ی نخستین و متن نهایی دارد. شیراز شهری‌ست که قرن‌ها بار سترگ فرهنگ و تمدن ایران را بر دوش کشیده و به‌عنوان یکی از خاستگاه‌های تفکر، ادب و هنر این سرزمین شناخته می‌شود. نمایش‌نامه‌ی رضایی‌راد نیز ارتباطی رازآمیز و انکارناپذیر با این فرهنگ، مردم و تاریخ فرهنگی دارد. در بطن این متن، پرسشی همیشگی نهفته است: چرا ما در لحظه‌لحظه‌های تاریخ گرفتار درماندگی و ناکارآمدی شده‌ایم؟ آیا ریشه در انحطاط فرهنگی و خاموشی چراغ اندیشه دارد یا علت در مسیری دیگر نهفته است؟ در روایت نمایش، از «تنگه‌ی ظلمات» یاد می‌شود؛ تنگه‌ای که یادآور «تنگه‌ی ابوالحیات» در نزدیکی شیراز است. همان‌جا که آریوبرزنِ افسانه‌ای راه بر سپاه اسکندر بست؛ یکی از واپسین مقاومت‌های تاریخ ایران که در آن بارقه‌ای از پیروزی آشکار شد. بااین‌حال، گویی ما هرگز از آن تنگه عبور نکردیم و در ظلمات هزاره‌ها گرفتار ماندیم؛ بر ویرانه‌های هر ظلمتی که ساختیم، نام «بهشت» نهادیم و همچنان در همان تاریکی دست‌وپا زدیم. «سفرنامه‌ی برزخ» محمد رضایی‌راد تصویری از حرکت‌های پرآشوب ما در طول و عرض تاریخ است؛ سفری مملو از بلاتکلیفی تاریخی میان جهنم‌هایی که جهنم واقعی نبودند و بهشت‌هایی که بهشتی حقیقی نبودند. همین سرگردانی بی‌پایان، ما را همچون حلقه‌ای گسسته، از گذشته‌ای فرسوده به آینده‌ای درمانده پیوند زده و سرنوشت ما را کهن‌تر و سنگین‌تر از همیشه ساخته است.