کتاب تاریخ خاورمیانه اثر پیتر منسفیلد، ترجمه کیانوش امیری، انتشارات نیماژ

خاورمیانه، هم‌زمان مقدس‌ترین و در عین حال نفرت‌انگیزترین نقطه‌ی جهان است؛ سرزمینی شگفت‌انگیز که خاستگاه همه‌ی ادیان ابراهیمی و بسیاری از ادیان غیرابراهیمی بوده است. این منطقه نه‌تنها محل آغاز و رشد ادیان و تمدن‌ها بوده، بلکه تاریخ خود را چنان روایت کرده که انگار جهان از همین‌جا آغاز شده و حتی روایت پایان آن نیز در همین سرزمین نوشته شده است. خاورمیانه با کوه‌ها، جنگل‌ها، دشت‌ها، رودها، دریاها و کویرهایش، زیستگاه پیامبران و مصلحانی چون ابراهیم(ع)، یعقوب(ع)، موسی(ع)، عیسی(ع)، محمد(ص)، زرتشت، مانی و مزدک بوده است. تمامی این نام‌ها و آیین‌ها در کتاب‌های مقدس چون عهد عتیق، عهد جدید، قرآن، اوستا و ارژنگ حضور دارند و جهان اسطوره‌ای و دینی مردمان در همین جغرافیا شکل گرفته است. بااین‌حال، چهره‌ی حقیقی تاریخ خاورمیانه تفاوتی شگرف دارد؛ تصویری آمیخته با شگفتی و در بسیاری لحظات سراسر دهشت و خونریزی. کتاب «تاریخ خاورمیانه» نوشته‌ی «پیتر منسفیلد» روایتی جامع از گذشته‌ی این منطقه، از دوران باستان تا عصر معاصر ارائه می‌دهد. دقت جزءنگرانه، پرهیز از جانبداری و تحلیل‌های بی‌طرفانه‌ی نویسنده سبب شده که این اثر به منبعی راهگشا برای فهم ریشه‌های وضعیت امروز بدل شود. او نشان می‌دهد که چگونه طی هزاران سال، در این سرزمین بارها خون بی‌گناهان ریخته شده و خشونت به بخشی جدانشدنی از حافظه‌ی تاریخی خاورمیانه بدل گشته است. ویراست تازه‌ی کتاب، که نیکولاس پلهام پس از درگذشت منسفیلد تدوین کرده، دو فصل جدید دارد. این بخش‌ها به تاریخ معاصر، به‌ویژه تحولات پس از فروپاشی شوروی، می‌پردازند و هم‌زمان دو پیش‌بینی منسفیلد را بررسی می‌کنند: نخست پیش‌بینی درست او درباره‌ی ظهور گروه‌های بنیادگرای اسلامی، و دیگری پیش‌بینی نادرستش مبنی بر عدم حضور نظامی آمریکا در منطقه پس از پایان جنگ سرد. اهمیت «تاریخ خاورمیانه» تنها برای ما مردمان این خطه نیست؛ بلکه برای هر شهروند آمریکایی و اروپایی نیز به همان اندازه ضروری است. وقتی می‌بینیم منسفیلد بیش از دو دهه پیش در فصل پایانی با عنوان «چشم‌انداز قرن بیست‌ودوم» تحولات بنیادگرایی مذهبی را پیش‌بینی کرده بود، و سپس در فصل‌های الحاقی پلهام خطا یا درستی برخی برآوردها آشکار می‌شود، ارزش مطالعه‌ی این اثر بیش از هر زمان روشن می‌گردد. این کتاب نه‌تنها تاریخ خاورمیانه را روایت می‌کند، بلکه چرایی تکرار چرخه‌های خشونت و بحران در این جغرافیا را توضیح می‌دهد؛ برای شناخت امروز و آینده، مروری دقیق بر گذشته‌ی آن ناگزیر است.