کتاب در باب عقل پوپولیستی اثر ارنستو لاکلائو، ترجمه علی ربیع، انتشارات نیماژ

پس از سال‌ها انتظار و درست در آغاز قرن جدید خورشیدی، واپسین اثر مهم «ارنستو لاکلائو» و شاید برجسته‌ترین کتاب او با عنوان «پوپولیسم» به زبان فارسی ترجمه شد. این کتاب، عصاره‌ و صورت‌بندی نهایی اندیشه‌های فلسفی متفکر مارکسیست آرژانتینی است؛ اندیشه‌هایی که همواره در نقد پروژه‌های زیستی و سیاسی جهان مدرن، و همچنین در مواجهه با لیبرالیسم و حتی خودِ مارکسیسم، طرح و بسط یافته‌اند. لاکلائو به‌مانند بسیاری از متفکران برجسته‌ مارکسیست، از دقیق‌ترین و تیزبینانه‌ترین نقدها بر پاره‌های مختلف سنت اندیشه‌ی مارکسیستی برخوردار است. او در کتاب «پوپولیسم» نیز با پرداختن به مبانی امر سیاسی، دموکراسی، عقلانیت پوپولیستی و حدود و ثغور مارکسیسم، اثری عرضه کرده که می‌توان آن را از مهم‌ترین کتاب‌های فلسفه‌ سیاسی در هزاره‌ی سوم دانست. از نگاه لاکلائو، همان‌طور که برای نجات دموکراسی در دموکراسی‌های غربی باید نوعی «دموکراسی‌زدایی» را پذیرفت، در بحث پوپولیسم نیز باید به فراتر از تعاریف رایج و تحلیل‌های سطحی رفت. او برداشت‌هایی را که پوپولیسم را صرفاً به چپ یا راست تقلیل می‌دهند نقد کرده و این رویکرد را کنار می‌گذارد. در اندیشه‌ او، پوپولیسم مفهومی عمیق‌تر و پیچیده‌تر است؛ چنان‌که پرسش‌های اساسی درباره‌ی ماهیت ابهام در گفتارهای پوپولیستی مطرح می‌کند. لاکلائو می‌پرسد: آیا این عدم وضوح، ریشه در ناروشنی و چندلایگی واقعیت اجتماعی در شرایط تاریخی خاص ندارد؟ کتاب «پوپولیسم» حاوی مباحثی مفصل و چندبعدی است که خواننده باید گام به گام با آن پیش رود و در هر بخش به دقت درنگ کند. این اثر نه‌تنها نقدی همه‌جانبه بر مارکسیسم سنتی و چالش‌های آن است، بلکه تلاشی برای اندیشیدن به بدیل‌های ممکن و طرح راهکارهای نو در سیاست‌ورزی معاصر به شمار می‌آید. لاکلائو در این کتاب چشم‌اندازی تازه برای بازگشت به امر سیاسی در قرن جدید می‌گشاید و راه‌هایی شگفت برای برون‌رفت از بحران‌های نظری و عملی سیاست مدرن ارائه می‌دهد.