کتاب سلفی‌ها اثر رودیگر لوهلکر، ترجمه علی عبداللهی (1347)، انتشارات کتاب کوله پشتی

سلفی‌گری چیست و سلفی‌ها چه کسانی هستند و چه اندیشه‌ای در سر دارند؟ مفهوم «سلفی‌گری» یکی از موضوعات بحث‌برانگیز دنیای اسلام معاصر است. سلفی‌گری به‌طور کلی گرایشی فکری ـ دینی است که پیروان آن خواهان بازگشت به «سلف صالح»، یعنی مسلمانان صدر اسلام، و اجرای دقیق تعالیم دینی همان‌گونه که آنان درک کرده‌اند، هستند. اما تعریف و مرز این مفهوم در میان جریان‌های مختلف فکری و مذهبی، همواره مورد اختلاف بوده است. خاستگاه سلفی‌گری را باید در سرزمین حجاز و در بستر تحولات دینی و سیاسی جهان اسلام در قرون اخیر جست‌وجو کرد. این جریان در آغاز بیشتر جنبشی اصلاح‌طلبانه و در واکنش به انحرافات دینی و بدعت‌ها تلقی می‌شد، اما به‌مرور، در برخی شاخه‌ها، به جریان‌هایی با رویکردی سیاسی و حتی نظامی تبدیل شد. تفاوت‌ها و شباهت‌های سلفی‌گری، وهابیت و جهادگرایی از مهم‌ترین موضوعاتی است که پژوهشگران به آن می‌پردازند. هرچند وهابیت را می‌توان یکی از شاخه‌های اصلی سلفی‌گری دانست، اما میان این دو تفاوت‌های فکری و تاریخی قابل‌توجهی وجود دارد. همچنین، جهادگرایی ــ به‌ویژه در شکل افراطی معاصر آن ــ از بطن برخی قرائت‌های سلفی زاده شد، ولی هم‌زمان از منابع دیگری چون شرایط سیاسی، استعمار و تحولات ایدئولوژیک قرن بیستم نیز تغذیه کرد. نکته قابل‌توجه آن است که در دو قرن اخیر، سلفی‌ها بیش از هر زمان دیگر قدرت یافته‌اند. نفوذ فکری و گسترش جغرافیایی این جریان، به همراه استفاده از ابزارهای نوین ارتباطی، سبب شده است که سلفی‌گری نه‌تنها در جهان عرب، بلکه در سراسر جوامع اسلامی و حتی در کشورهای غربی نیز حضوری پررنگ داشته باشد. درهم‌تنیدگی سلفی‌گری با وهابیت و جهادگرایی، شبکه‌ای پیچیده از اندیشه‌ها، انگیزه‌ها و کنش‌های مذهبی را شکل داده است که شناخت دقیق آن، برای فهم تحولات فکری و سیاسی جهان اسلام در عصر جدید، ضرورتی انکارناپذیر به شمار می‌آید.