کتاب ایران در تاریخ جهان اثر ریچارد فولتس، ترجمه ع پاشایی، انتشارات دیبایه

کتاب «ایران در تاریخ جهان» نوشته‌ی ریچارد فولتس، اثری جامع و روشنگر درباره‌ی تاریخ پربار و چندلایه‌ی ایران است که روند تحول این سرزمین را از دوران باستان تا روزگار معاصر دنبال می‌کند. فولتس با ترکیبی استادانه از تحلیل تاریخی، بینش فرهنگی و تفسیر ژئوپلیتیک، نقش چندوجهی ایران را در شکل‌دهی به تمدن جهانی و تأثیر ماندگار میراث فرهنگی آن در عرصه‌ی بین‌المللی آشکار می‌سازد. در مرکز پژوهش‌های فولتس، بررسی موقعیت محوری ایران در تقاطع تمدن‌های گوناگون و دوره‌های تاریخی برجسته قرار دارد. ایران، از خاستگاه‌های کهن خود به‌عنوان مرکز امپراتوری بزرگ هخامنشی تا جایگاه امروزی‌اش به‌عنوان یکی از بازیگران اصلی در عرصه‌ی منطقه‌ای و جهانی، همواره کانون تبادل فرهنگی، تحولات سیاسی و جوشش فکری بوده است. این اثر به‌عنوان راهنمایی جامع برای درک ژرف‌تری از پیچیدگی‌های تاریخ ایران و اهمیت آن در گستره‌ی وسیع‌تر تاریخ جهان شناخته می‌شود. فولتس در ابتدای کتاب، با کاوش در ریشه‌های باستانی تمدن ایرانی، به دوران پیشاتاریخ و پیدایش نخستین جوامع کشاورزی در فلات ایران می‌پردازد. سپس با نگاهی دقیق، امپراتوری هخامنشی را بررسی می‌کند؛ امپراتوری‌ای که در دوران کوروش بزرگ و داریوش بزرگ به اوج اقتدار رسید و میراث آن در شکل‌دهی به ساختارهای سیاسی و فرهنگی خاور نزدیک اثری ماندگار گذاشت. فولتس در تحلیل‌های خود به دستاوردهای برجسته‌ی تمدن ایرانی در زمینه‌هایی همچون هنر، معماری، حکمرانی و فلسفه اشاره می‌کند و نقش مؤثر ایران را در پیشرفت تمدن بشری برجسته می‌سازد. یکی از محورهای اصلی روایت او، تأثیر عمیق اسلام بر جامعه و فرهنگ ایران است. او ظهور اسلام در ایران و دگرگونی‌های اساسی ناشی از آن بر هویت، مذهب و سیاست ایرانیان را موشکافانه بررسی می‌کند. فولتس همچنین به تعامل و تنش میان عناصر فرهنگی فارسی و عربی و نیز میراث ماندگار ادبیات، فلسفه و هنر ایرانی در جهان اسلام می‌پردازد. نویسنده با دنبال کردن مسیر تحول اسلام ایرانی، رابطه‌ی پیچیده‌ی دین و سیاست را در تاریخ ایران آشکار کرده و مبارزه‌ی مداوم ایرانیان برای حفظ هویت و تعیین سرنوشت خویش را به تصویر می‌کشد. بخش دیگری از کتاب به بررسی دوره‌ی صفویان اختصاص دارد؛ عصری که فصل تازه‌ای در تاریخ ایران گشود و با تلفیق هویت ملی و مذهب شیعه‌ی اثناعشری شناخته می‌شود. فولتس تلاش صفویان برای تحکیم اقتدار سیاسی، گسترش اسلام شیعی و حفظ استقلال ایران در برابر تهدید‌های خارجی را تحلیل می‌کند. او همچنین به شکوفایی فرهنگی دوران صفوی اشاره دارد؛ دوره‌ای که در آن آثار برجسته‌ی هنری، ادبی و معماری پدید آمدند و تا امروز در شکل‌گیری چهره‌ی فرهنگی ایران نقشی تعیین‌کننده دارند. کتاب «فرهنگ ایران و تمدن جهان» سهمی ارزشمند در مطالعات تاریخی ایران به‌شمار می‌آید و با تحلیلی دقیق و ژرف، درک ما را از این تمدن کهن و پویا عمیق‌تر می‌سازد. ریچارد فولتس با پژوهشی مستند، زبانی روشن و تفسیرهایی موشکافانه، پیچیدگی‌های تاریخ ایران را با دانش و بینشی عمیق به تصویر می‌کشد. مطالعه‌ی این کتاب برای پژوهشگران، دانشجویان تاریخ خاورمیانه و تمام علاقه‌مندان به میراث فرهنگی و نقش ایران در شکل‌دهی تمدن جهانی ضرورتی انکارناپذیر است.