کتاب دانشنامه مصور جنگ جهانی دوم اثر سیمون آدامز، ترجمه داریوش دل آرا، انتشارات سایان

جنگ جهانی دوم یکی از گسترده‌ترین و ویرانگرترین درگیری‌های تاریخ بشر بود که از سال ۱۹۳۹ تا ۱۹۴۵ به‌طول انجامید. در این نبرد، تقریباً تمامی کشورهای جهان، از جمله همه قدرت‌های بزرگ، در قالب دو اتحاد نظامی متضاد یعنی متفقین و قدرت‌های محور شرکت کردند. این جنگ تمام‌عیار، بیش از ۱۰۰ میلیون نفر از نیروهای نظامی را از بیش از ۳۰ کشور درگیر کرد. کشورهای عمده‌ی شرکت‌کننده تمام ظرفیت‌های اقتصادی، صنعتی و علمی خود را در خدمت ماشین جنگی قرار دادند و مرز میان منابع غیرنظامی و نظامی عملاً از میان رفت. هواپیماها نقشی تعیین‌کننده در نبردها ایفا کردند؛ از بمباران راهبردی مراکز جمعیتی گرفته تا استفاده از تنها دو سلاح هسته‌ای در طول تاریخ جنگ‌ها. جنگ جهانی دوم مرگبارترین درگیری بشری بود و برآورد می‌شود بین ۷۰ تا ۸۵ میلیون نفر، عمدتاً غیرنظامی، در آن جان خود را از دست داده‌اند. میلیون‌ها نفر نیز به‌دلیل نسل‌کشی‌ها، از جمله هولوکاست، گرسنگی، کشتارهای جمعی و بیماری‌ها قربانی شدند. پس از شکست قدرت‌های محور، آلمان و ژاپن تحت اشغال نیروهای متفقین درآمدند و دادگاه‌های جنایات جنگی برای محاکمه رهبران سیاسی و نظامی این کشورها برگزار شد. علل آغاز جنگ جهانی دوم همچنان مورد بحث تاریخ‌پژوهان است؛ اما مجموعه‌ای از عوامل زمینه‌ساز وقوع آن دانسته می‌شود: جنگ دوم ایتالیا و اتیوپی، جنگ داخلی اسپانیا، جنگ دوم چین و ژاپن، درگیری‌های مرزی شوروی و ژاپن، ظهور فاشیسم در اروپا و افزایش تنش‌های سیاسی در قاره‌ی اروپا پس از آن. به‌طور کلی، جنگ جهانی دوم در یکم سپتامبر ۱۹۳۹ آغاز شد؛ زمانی که آلمان نازی به رهبری آدولف هیتلر به لهستان یورش برد. در پی این حمله، بریتانیا و فرانسه در سوم سپتامبر همان سال به آلمان اعلام جنگ کردند. بر اساس پیمان مولوتوف–ریبنتروپ که در اوت ۱۹۳۹ به امضا رسید، آلمان و اتحاد جماهیر شوروی لهستان را میان خود تقسیم کردند و محدوده‌ی «حوزه‌های نفوذ» خود را در کشورهای فنلاند، استونی، لتونی، لیتوانی و رومانی تعیین نمودند.