کتاب از یک تا ده دقیقه نمایش اثر تر الگزاندر والنزا، ترجمه هایده حائری، انتشارات قطره

کتاب «از یک تا ده دقیقه نمایش» مجموعه‌ای از نه نمایشک نوشتهٔ کریستوفر دورنگ و تر الکساندر والنزا با ترجمهٔ هایده حائری است که توسط نشر قطره منتشر شده است. نمایش کوتاه یا «نمایشک»، همان‌طور که از عنوانش پیداست، به گونه‌ای از نمایش گفته می‌شود که زمان اجرای آن از آغاز تا پایان، در مقایسه با نمایش‌نامه‌های بلند سه‌پرده‌ای، بسیار کوتاه‌تر است. پیدایش این نوع نمایش مانند خود تئاتر، به نخستین شیوه‌های ارتباطی میان انسان‌ها در جوامع اولیه بازمی‌گردد؛ زمانی که گروهی از انسان‌ها شب هنگام گرد آتش می‌نشستند و یکی از آنان با حرکات و کلام، ماجرای شکار روزانه‌اش را بازگو می‌کرد. به همین ترتیب، نوعی نمایش ساده، زنده و هیجان‌انگیز پدید می‌آمد که موجب ارتباط، سرگرمی و هم‌نشینی طولانی‌تر میان افراد می‌شد. در یونان باستان، که سرچشمهٔ بسیاری از هنرها از جمله تئاتر امروزی شمرده می‌شود، انواع نمایش‌های بلند و کوتاه اجرا می‌گردید. اعمال آکروباتیک، تردستی، رقص‌های آیینی، و روایت اسطوره‌ها و میم‌ها به صورت پیش‌پرده، میان‌پرده یا حسن ختام در کنار تراژدی و کمدی در جشنواره‌های گوناگون به صحنه می‌رفتند. در دورهٔ قرون‌وسطی، حکومت‌های مذهبی با وجود مخالفت‌های اولیه با هر نوع سرگرمی و لذت، نتوانستند مانع از گسترش نمایش شوند. آنان سرانجام خود نیز از شیوه‌های نمایشی برای بازآفرینی مصائب مسیح و حواریونش بهره گرفتند. از دوران رنسانس به بعد، با پیدایش گروه‌های سیار و دائمی تئاتری، امکان استفاده از روش‌ها و شگردهای تازه در اجرای نمایش‌ها فراهم شد. هنرمندان کوشیدند با چینش و ترکیب گونه‌های مختلف نمایشی، تماشاگران بیشتری را جذب کنند. در نتیجه، زمینهٔ پیدایش شاخه‌هایی چون واریته (قطعات کوتاه نمایشی همراه با موسیقی)، کمدیا دل‌آرته (نمایشی شبیه روحوضی)، کمدی‌های اسلپ‌استیک (بزن‌وبکوب)، مونودرام (نمایش تک‌نفره)، مضحکه، پانتومیم (نمایش بی‌کلام) و دیگر شیوه‌های نمایشی پدید آمد. اجرای نمایش کوتاه از نظر ساختار و شکل با نمایش بلند تفاوت دارد، به‌ویژه زمانی که نویسنده بتواند در قالب زمانی محدود، نمایش خود را به شکلی کامل و تأثیرگذار بنویسد. نگارش نمایش کوتاه به هیچ‌وجه به معنای کوتاه کردن یک نمایش بلند نیست؛ همان‌گونه که فیلم کوتاه ژانری مستقل در برابر فیلم بلند محسوب می‌شود. نمایش کوتاه ویژگی‌ها و قواعدی مخصوص به خود دارد که رعایت آن‌ها در نگارش، شرط اصلی برای بروز ظرفیت‌های هنری در اجراست. کتاب «از یک تا ده دقیقه نمایش» شامل نه نمایشک است که فهرست آن‌ها به‌این‌ترتیب است: نمایش‌نامه‌های کریستوفر دورنگ: ۱. نمایش یک دقیقه‌ای ۲. آفت دهان و آفت جان ۳. فلسی و اکسید ۴. زن در زمین بازی ۵. ادارهٔ راهنمایی و رانندگی ۶. مجلس ختم نمایش‌نامه‌های تر الکساندر والنزا: ۷. انتخاب هاریسون ۸. پولت یا جونت ۹. متروی شمارهٔ نُه (شهرهای خنده‌دار)