کتاب کلاه پوستی اثر ولادیمیر واینوویچ، ترجمه بیژن اشتری، انتشارات نشر ثالث

کتاب «کلاه پوستی»، رمانی است از ولادیمیر واینوویچ که نخستین‌بار در سال ۱۳۶۸ میلادی (۱۹۸۹ میلادی) منتشر شد. این اثر هجویه‌ای تند و تأمل‌برانگیز درباره زندگی و ساختار اجتماعی در دوران شوروی است. در این رمان، نویسنده‌ای به نام یِفیم راخلین درمی‌یابد که اتحادیه نویسندگان، برای هر عضو خود بر‌اساس میزان اهمیت و جایگاه ادبی‌اش، کلاهی ویژه اهدا می‌کند: از کلاه پوست گوزن برای برترین نویسنده گرفته تا کلاه پوست موش آبی برای نویسنده پیشرو، کلاه پوست موش خرما برای نویسنده برجسته و انواع دیگر کلاه‌ها. یفیم که با اشتیاق می‌خواهد بداند در این سلسله‌مراتب ادبی چه مقامی دارد، شتابان به دفتر رئیس اتحادیه می‌رود؛ اما در آنجا با واقعیتی تلخ روبه‌رو می‌شود: سهم او کلاه پوست گربه‌ نر است! این در حالی است که یفیم هجده سال تمام در اتحادیه عضویت داشته، درباره انسان‌هایی شریف و بی‌باک قلم زده، هرگز با سانسورچی‌های شوروی دچار مشکل نشده، کهنه‌سربازی است با مدال‌های افتخار. با این‌همه، عدالت در کجای این نظام ادبی جای دارد؟ واینوویچ در رمان «کلاه پوستی»، با طنزی هوشمندانه، مسیر پرپیچ‌وخم یفیم را در جست‌وجوی حق خود به تصویر می‌کشد؛ مسیری که سرشار از ماجراهای عجیب، کنایه‌دار و خواندنی است.