کتاب تئاتر مدرن در نظریه و عمل اثر جی ال اشتاین، ترجمه مجید سرسنگی، انتشارات نیستان

این کتاب با بررسی شورش ناتورالیستی در فرانسه و واکنش آن علیه سبک‌های سنتی تئاتر آغاز می‌شود. هم‌زمان با گسترش رئالیسم و تبدیل آن به یک جنبش فراگیر اروپایی، مسیر روایت از پاریس به شرکت ماینینگن و سپس به فعالیت‌های ایبسن، به‌عنوان تهیه‌کننده و نمایشنامه‌نویس در اسلو، چخوف در مسکو، شاو در لندن و سینگ در دوبلین منتقل می‌شود. از میان چهره‌های برجسته این دوره می‌توان به تهیه‌کنندگان و کارگردانانی چون آنتوان، برام، گرین، گرانویل-بیکر، نمیروویچ-دانچنکو و استانیسلاوسکی اشاره کرد. در ادامه، روزهای نخست جنبش دراماتیک ایرلند و نقش کارگردانان و منتقدان واقع‌گرای برجسته در ایالات متحده پس از بلاسکو مورد بررسی قرار می‌گیرد. در این بخش، پیوستگی سنت واقع‌گرایی در آثار ویلیامز و میلر در آمریکا و همچنین در نوشته‌های آزبورن و باند در انگلستان نشان داده می‌شود. در بخش دوم، نظریه‌های واگنر و نیچه به‌عنوان پایه‌های فکری اصلی معرفی می‌شوند؛ اصولی که در آثار آپیا و کریگ گسترش یافته و تأثیر چشمگیری بر نمایشنامه‌های ایبسن، مترلینک و تئاتر لوگنه-پو گذاشته‌اند. ژاری به‌عنوان پیشگام سوررئالیسم شناخته می‌شود و عناصر نمادگرایی در آثار نویسندگانی چون کلودل، ژیرادو، ییتس، الیوت، لورکا و پیراندلو قابل مشاهده است. تئاتر بی‌رحمی آرتو با کارهای پیتر بروک پیوند دارد و مفهوم تئاتر پوچ در آثار سارتر، بکت، پینتر و یونسکو بازتاب یافته است. تئاتر آوانگارد معاصر در ایالات متحده و بریتانیا نیز همچنان نشانه‌هایی از نمادگرایی را در خود حفظ کرده است. بخش سوم کتاب به ریشه‌های اکسپرسیونیسم می‌پردازد؛ بوشنر به‌عنوان پیشرو این جنبش معرفی می‌شود و استریندبرگ در تداوم آن نقش برجسته‌ای دارد. این مسیر هنری در ادامه در آثار اونیل، وایلدر و اوکیسی دنبال می‌شود. در کنار این تحولات، تهیه‌کنندگان شاخصی مانند راینهارت و میرهولد سهم مهمی در گسترش این سبک دارند. سپس تئاتر حماسی از پیسکاتور و برشت تا دورنمات، وایس، آردن و باند بررسی می‌شود و سرانجام به شکوفایی شاخه‌های گوناگون تئاتر مستند منتهی می‌گردد. این کتاب نخستین‌بار در سال ۱۳۶۰ (۱۹۸۱ میلادی) منتشر شد و به‌عنوان مرجعی معتبر در مطالعه تاریخ تکامل تئاتر مدرن و جریان‌های فکری آن شناخته می‌شود.