کتاب تاریخ ماد اثر ا م دیاکونوف، ترجمه کریم کشاورز، انتشارات علمی و فرهنگی

کتاب «تاریخ ماد» اثر ا. م. دیاکونوف نخستین‌بار در سال ۱۳۳۵ میلادی (۱۹۵۶) منتشر شد و ده سال بعد به زبان فارسی بازنشر یافت. نسخه‌ای خلاصه و تا اندازه‌ای بازنگری‌شده از این اثر با عنوان انگلیسی در «تاریخ کمبریج ایران» (جلد دوم، ۱۳۶۴ / ۱۹۸۵) گنجانده شد. دیاکونوف تنها مورخی بود که به منابع مکتوب اکدی (آشوری و بابلی)، پارسی باستان و متون کلاسیک، و نیز به داده‌های باستان‌شناسی با رویکردی مستقل دسترسی مستقیم داشت. دیگر پژوهشگرانی که دربارهٔ تاریخ ماد و ایران باستان نوشته‌اند، ناگزیر اطلاعات خود را به‌صورت غیرمستقیم و از منابع دست دوم یا سوم به‌دست آورده‌اند. از همین‌رو، کتاب «تاریخ ماد» همچنان معتبرترین و جامع‌ترین مجموعه در منابع مربوط به تاریخ ماد به‌شمار می‌آید. ایگور میخائیلوویچ دیاکونوف (به روسی: И́горь Миха́йлович Дья́конов؛ زادهٔ ۱۲ ژانویهٔ ۱۹۱۵ – درگذشتهٔ ۲ مهٔ ۱۹۹۹) تاریخ‌دان، زبان‌شناس و مترجم برجستهٔ روسی و از متخصصان نامدار در زمینهٔ خاور نزدیک باستان و زبان‌های کهن آن بود. او دوران کودکی خود را در نروژ گذراند و در سال ۱۹۳۸ از دانشگاه ایالتی لنین‌گراد (دانشگاه دولتی سن‌پترزبورگ کنونی) فارغ‌التحصیل شد. همان سال به عنوان پژوهشگر به موزهٔ ارمیتاژ در لنین‌گراد پیوست. دیاکونوف در سال ۱۹۴۹ پژوهشی جامع دربارهٔ تاریخ و تمدن آشور منتشر کرد. پس از آن، با زبان‌شناس برجسته، سرگئی استاروستین، همکاری‌هایی مؤثر داشت و مطالعات ارزنده‌ای در زمینهٔ زبان‌های قفقازی، آفرواسیاتیک و هورو–اورارتویی انجام داد. آثار او همچنان از منابع معتبر در پژوهش‌های تاریخی و زبان‌شناسی خاور نزدیک باستان به‌شمار می‌روند.