کتاب جنبش اجتماعی چیست؟ اثر هنک جانستون، ترجمه مریم کریمی، انتشارات نشر ثالث

«هنک جانستون» بر این باور است که «هرجا دولت‌ها پاسخگو نباشند، جنبش‌های اجتماعی شکل می‌گیرند.» البته باید میان اصلِ پاسخگویی و شیوه‌ی پاسخ‌دادن تمایز گذاشت؛ چراکه گاه دولت‌ها به مطالبه‌ها واکنش نشان می‌دهند، اما نه برای قانع‌کردن یا جلب رضایت مردم، بلکه برای سرکوب و خاموش‌کردن صداها. در تاریخ نمونه‌های متفاوتی وجود داشته است؛ برخی دولت‌ها در همان نخستین ساعات شکل‌گیری یک حرکت اعتراضی با گلوله پاسخ داده‌اند، در حالی‌که در مواردی دیگر، مانند انقلاب اوکراین در سال ۲۰۱۵، بیش از نود روز از آغاز جنبش گذشته بود تا نخستین گلوله‌ی واقعی از سوی حکومت به سوی مردم شلیک شد. این تفاوت‌های بنیادین در مواجهه‌ی دولت‌ها با اعتراضات، بیانگر پیچیدگی شکل‌گیری و تداوم جنبش‌های اجتماعی است؛ پیچیدگی‌ای که نیازمند بررسی همه‌جانبه و دقیق است. بسیاری گمان می‌کردند در هزاره‌ی سوم و به‌ویژه پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، دیگر جایی برای شکل‌گیری جنبش‌های اجتماعی گسترده باقی نمی‌ماند. اما رخدادهایی معروف به «بهار عربی» نشان داد جنبش‌های اجتماعی نه‌تنها همچنان زنده‌اند، بلکه می‌توانند به‌صورت زنجیره‌ای و با تأثیری به‌مراتب گسترده‌تر از گذشته، صحنه‌ی سیاسی و اجتماعی را دگرگون کنند. از این‌رو، پژوهش و شناخت علمی درباره‌ی این جنبش‌ها امروز بیش از هر زمان دیگری ضرورت دارد. کتاب «جنبش اجتماعی چیست؟» با توجه به همین اهمیت، مطالعه‌اش برای هم مردم و هم حاکمان ضروری است. این کتاب در هفت فصل، به تعریف جنبش‌های اجتماعی، سیاسی و فرهنگی، نقش و کارکردهای آن‌ها و مسیر تاریخی که پیموده‌اند و در آینده خواهند پیمود می‌پردازد. جانستون همچنین مسئله‌ی صورت‌بندی‌های متنوع دولت مدرن را پیش روی خواننده قرار داده و از او می‌خواهد با پرسش‌هایی بنیادین سراغ کتاب برود: جنبش‌های اجتماعی چیستند؟ چگونه باید آن‌ها را مطالعه کرد؟ و این جنبش‌های معاصر چه نسبتی با شیوه‌های حکمرانی دولت دارند؟ این پرسش‌ها و بررسی‌ها نشان می‌دهد فهم جنبش‌های اجتماعی تنها یک بحث دانشگاهی یا نظری نیست، بلکه ضرورتی برای درک جهان معاصر و روابط پیچیده‌ی مردم و دولت‌هاست.