کتاب خانواده اثر آیت الله سید علی خامنه ای، انتشارات صهبا

مقام معظم رهبری در جایگاهی قرار دارند که واجد دو شأن ممتازند: نخست، شأن حکمرانی بر امور کشور که گره‌های نظام را می‌گشاید و مانع از ایجاد بن‌بست می‌شود؛ و دوم، شأنی عمیق‌تر و معنوی‌تر، یعنی حکمرانی بر قلوب و دل‌ها. ایشان به عنوان عالمی ربانی و متفکری بزرگ که علم خود را وقف رشد، هدایت و سعادت مردم کرده‌اند، نقش مهمی در هدایت قلوب و پرورش فضائل انسانی در جامعه ایفا می‌کنند. در این جایگاه، رهبر انقلاب همچون پدری دلسوز برای فرزندان این سرزمین‌اند؛ پدری که همواره دغدغه‌مند مشکلات و دردهای فرزندان خود است. در عرصۀ فرهنگ، جامعه امروز بیش از هر زمان دیگر نیازمند طبیبی حاذق است که «دوّارٌ بطبّه» باشد؛ یعنی خود به سراغ بیماران و نیازمندان برود. چنین طبیبی امروز میان ما وجود دارد و وظیفۀ ماست که در تحقق این رسالت بزرگ، یار و همراه او باشیم. از مهم‌ترین دغدغه‌های رهبر معظم انقلاب، توجه مستقیم به «متن زندگی مردم» است؛ موضوعی که ایشان آن را در قالب بحث «سبک زندگی» تبیین فرموده‌اند. ایشان این مفهوم را مرحله‌به‌مرحله شرح داده و نخستین بُعد آن را در عنوان بنیادین «خانواده» مطرح کرده‌اند. همین دغدغه، مجموعه صهبا را بر آن داشت تا از بیانات معظم‌له اثری فراهم آورد که پاسخگوی نیازهای دوره‌های مختلف زندگی خانوادگی باشد. در خلال تحقیقات، دو نکته برجسته به چشم آمد: نخست، نوع نگاه عمیق و انسانی ایشان به جایگاه زن و نقش او در خانواده؛ و دوم، ارائۀ الگویی جامع از خانواده اسلامی برای تمامی جوامع بشری. در میان اسناد و گفتارها، به پدیدۀ استثنایی و زیبای «جلسات خطبه‌خوانی عقد» توسط ایشان برخورد کردیم؛ جلساتی سرشار از صفا و صمیمیت که نشانگر علاقه و اهمیت رهبر انقلاب به امر ازدواج جوانان است. ایشان در دوران ریاست‌جمهوری در دانشگاه شیراز فرموده‌اند: «من در تهران هر هفته عقد می‌خوانم، یکی از رسوم آخوندی که حفظ کرده‌ام همین است و آن را دوست دارم.» هرچند در دوران پرمسئولیت رهبری، تعداد این جلسات کاهش یافته، اما این سنت حسنه همچنان با شور و محبت ادامه یافته است. در این مراسم، رهبر انقلاب از طرف عروس وکیل می‌شوند و وکالت داماد را به روحانی دیگری می‌سپارند. پیش از قرائت صیغۀ عقد، چند دقیقه‌ای با نرمی و بیانی دلنشین خطاب به خانواده‌ها و زوج‌های جوان سخن می‌گویند؛ سخنانی شیرین و ساده که لبخند رضایت بر چهرۀ حاضران می‌نشاند. این بیانات از ارتباط نزدیک معظم‌له با مردم و آگاهی دقیق از شرایط روز خانواده‌ها سرچشمه می‌گیرد. ایشان در بحث «سبک زندگی اسلامی» به خانواده به عنوان «هستۀ اصلی جامعه» می‌نگرند؛ سلولی بنیادین که بافت اجتماع و تمدن اسلامی بر آن استوار است. رهبر انقلاب می‌فرمایند: «هدف ملت ایران، ایجاد تمدنی نوین اسلامی است که دارای دو بخش است؛ بخش ابزاری و بخش اصلی و حقیقی. بخش حقیقی همان سبک زندگی ماست: نوع خانواده، سبک ازدواج، مسکن، پوشاک، خوراک و الگوی مصرف.» چنین نگاهی، خانواده را محور شکل‌گیری تمدن اسلامی می‌داند. در موضوع زن، ایشان تأکید می‌کنند که جهان امروز گرفتار سلطۀ تبلیغاتی فرهنگ غرب است و راه‌حل مسائل انسانی بدون شناخت ضعف‌های این فرهنگ ممکن نیست. معظم‌له با آگاهی عمیق از مبانی غرب، در کنار درک نقاط قوت آن، انحراف بزرگش را در دوری از نگاه صحیح به زن و خانواده می‌دانند. از همین رو بارها فرموده‌اند ما در موضوع زن «طلبکار فرهنگ غرب» هستیم. در زندگی شخصی نیز ایشان نمونه‌ای عملی و الگوی کامل همسری و پدری‌اند. نخستین مجری توصیه‌ها و رهنمودهای خود دربارۀ خانواده، شخصِ ایشان هستند. رفتارشان با والدین، همسر، فرزندان، عروس‌ها، دامادها و نوه‌ها چنان سرشار از محبت، ادب و تدبیر است که سیرۀ خانوادگی ایشان می‌تواند چراغی برای زندگی همگان باشد. رهبر انقلاب در بحبوحۀ مبارزات انقلابی ازدواج کردند. لحظه‌لحظۀ زندگی‌شان گواه این حقیقت است که نهضت احیای اسلام در ایران از درون خانواده‌ها آغاز شد؛ از دل زنان مؤمن و صبوری که مردان مجاهد را به پایداری و روشنی راه فراخواندند. اما چرا باید این کتاب را خواند؟ زیرا فرصتی ارزشمند فراهم شده تا در محضر اسلام‌شناسی عمیق، قرآن‌شناسی متبحر، جامعه‌شناسی دقیق و عالمی عامل، مباحث بنیادین خانواده و زن را از منظر اسلام بشنویم. ایشان از فلسفۀ ازدواج، تفاوت دیدگاه اسلام و غرب دربارۀ خانواده، و جایگاه حقیقی زن و مرد سخن می‌گویند؛ مباحثی که همچون دانه‌های تسبیح به هم پیوسته و محور آنها، مسئلۀ «خانواده» است. این مباحث جذاب و کاربردی، چون رمانی خواندنی، ذهن مخاطب را درگیر کرده و او را با خود همراه می‌کنند. موضوعی است ملموس و روزمره که همه، از جوانان در آستانۀ ازدواج گرفته تا والدینی که فرزندانشان پای در زندگی مشترک گذاشته‌اند، می‌توانند از آن بهره‌مند شوند. با مطالعۀ دقیق این اثر، می‌توان به محتوای عمیق آیۀ قرآنی «وَ اجعَلوا بُیوتَکُم قِبلَةً» پی برد؛ یعنی خانه‌ها و خانواده‌هایی بنا کنیم که در تشکیل و تداوم، از لغزش‌ها به دور باشند و بر اساس شاخصه‌هایی که رهبر انقلاب تبیین کرده‌اند، استوار گردند. اکنون در محضر یکی از وفادارترین شاگردان مکتب اسلام نشسته‌ایم؛ عالمی که چون خورشید، گرما و روشنایی می‌بخشد. از او می‌آموزیم تا دیدگاه اسلام نسبت به خانواده، ازدواج و نقش زن را همچون آب گوارایی بنوشیم و در متن زندگی به کار بندیم.