کتاب خواب در فنجان خالی اثر نغمه ثمینی، انتشارات نشر نی

کتاب «خواب در فنجان خالی» نوشته نغمه ثمینی، نمایشنامه‌ای است منتشرشده در سال ۱۳۹۳ توسط انتشارات نی که در قالب قطع جیبی و جلد شومیز عرضه شده است. این اثر با روایتی چندلایه، پیچیده و در عین حال منسجم، به موضوعاتی چون هویت، تاریخ، قدرت و جنسیت می‌پردازد و از مهم‌ترین آثار نغمه ثمینی در حوزه ادبیات نمایشی معاصر ایران به شمار می‌آید. نمایشنامه «خواب در فنجان خالی» در فضایی تاریخی و درون عمارت قاجاری روایت می‌شود؛ ماجرا پیرامون فرامرز و مهتاب، بازماندگان نسل قاجار، شکل می‌گیرد. این دو آخرین وارثان خانواده‌اند که برای محافظت از خانه‌ی اجدادی و جلوگیری از انتقال آن به بیگانگان، به‌صورت صوری با یکدیگر ازدواج کرده‌اند. طبق توافق، پس از مرگ «آقاعمه» ـ عمه‌ی پدربزرگشان ـ قرار است از یکدیگر جدا شوند. اما رخدادهای اصلی زمانی آغاز می‌شود که آقاعمه بر اثر بیماری خیالی «سارماکوپندی» جوان‌تر می‌شود و روایت به گذشته بازمی‌گردد تا رازهای پنهان و تاریخ خانوادگی عمارت آشکار شود. شخصیت‌های کلیدی نمایشنامه عبارت‌اند از: آقاعمه (ماه‌لیلی)، زنی جسور که در صف نخست مشروطه‌خواهان با لباس مردانه حضور داشت و در نهایت قربانی جاه‌طلبی قدرت‌مدارانه‌ی فرامرزخان کاشف‌الملک می‌شود؛ فرامرزخان، مردی ظاهرروشنفکر اما اساساً سلطه‌گر؛ ماهرخ، خواهر آقاعمه که پس از فاجعه‌های عمارت به جنون دچار می‌شود؛ و نسل تازه، یعنی فرامرز و مهتاب، که در جست‌وجوی هویت گمشده و رازهای ناگفته‌ی تاریخ خاندان خود هستند. تم‌های اصلی این نمایشنامه هویت، تاریخ، قدرت، جنسیت و بازخوانی روایت‌های تاریخی است. نغمه ثمینی با بهره‌گیری از تکنیک‌های نوین دراماتورژی، شخصیت‌ها را در موقعیت‌هایی بحرانی قرار می‌دهد و از دل این بحران‌ها تحلیلی روان‌شناختی و عمیق از رفتار و ناخودآگاه آنان ارائه می‌کند. این تحلیل، مخاطب را به درک دقیق‌تر از فضای تاریخی، اجتماعی و ذهنی اثر هدایت می‌کند. زبان نمایشنامه در عین سادگی، عمق و ظرافت خاصی دارد و ارتباطی زنده و ملموس با دنیای درونی شخصیت‌ها برقرار می‌سازد. این ویژگی از شاخصه‌های اصلی سبک نگارش نغمه ثمینی است که فضای دراماتیک و تأثیرگذاری اثر را پررنگ‌تر می‌کند. در مجموع، «خواب در فنجان خالی» نمایشی چندوجهی، روان‌شناختی و اجتماعی است که با نگاهی تازه به تاریخ، خانواده و قدرت، جایگاهی ویژه در ادبیات نمایشی معاصر ایران دارد. این کتاب اثری تأمل‌برانگیز و خواندنی برای علاقه‌مندان به تئاتر، نمایشنامه‌نویسی و تحلیل‌های فرهنگی و اجتماعی محسوب می‌شود.