کتاب قرن‌های بی‌زمان اثر مهدی محبتی، انتشارات هرمس

کتاب «قرن‌های بی‌زمان» به همت «مهدی محبتی» تألیف شده و در حقیقت «درآمدی تحلیلی ـ معرفت‌شناختی بر منطق‌الطیر عطار» را پیش روی علاقه‌مندان این شاعر و اندیشمند بزرگ نیشابوری قرار می‌دهد. نویسنده، اثر را با مقدمه‌ای مفصل آغاز کرده و سپس در ادامه، هفت فصل اصلی را ارائه می‌کند. اهمیت این کتاب در آن است که برای نخستین بار «درآمدی تحلیلی ـ معرفت‌شناختی بر منطق‌الطیر عطار» در چنین ساختار و حجمی عرضه می‌شود. با این حال، همان‌گونه که نویسنده تأکید کرده، کتاب «قرن‌های بی‌زمان» تنها به بررسی و نقد یکی از برجسته‌ترین منظومه‌های عرفانی ادبیات فارسی یعنی *منطق‌الطیر* بسنده نمی‌کند، بلکه لایه‌هایی فراتر از این اثر را نیز در بر می‌گیرد. در هر یک از هفت فصل کتاب، جلوه‌های گوناگون شعر، اندیشه و شخصیت عطار واکاوی شده است؛ به‌گونه‌ای که مخاطب پس از گذر از این هفت بخش ـ که یادآور هفت وادی عشق در *منطق‌الطیر* است ـ به جهان فکری و عرفانی عطار وارد می‌شود. محبتی بر این باور است که هیچ‌یک از آثار عطار را نمی‌توان به صورت جداگانه و مستقل درک کرد؛ زیرا فهم ژرف آثار او تنها در پرتو شناخت مجموعه کامل نوشته‌هایش امکان‌پذیر است. حتی مرور فهرست و مقدمه کتاب، زمینه‌های پژوهشی متنوعی را آشکار می‌سازد؛ از جمله نقش نهادهای سیاسی و اجتماعی در شکل‌گیری قالب‌های ادبی و تمثیل‌های عرفانی، سنت نگارش و تدوین رساله‌ها و دیگر نکات مهمی که به شناخت آثار عطار یاری می‌رساند. در «قرن‌های بی‌زمان» موضوعات متعددی مورد بحث قرار گرفته است؛ از بررسی سیر تحول مقامات عرفانی از آغاز تا روزگار عطار، تا تحلیل دقیق رابطه انسان و خدا در *منطق‌الطیر*. همچنین دیدگاه‌های عطار و ابن‌عربی به عنوان دو معمار بزرگ آموزه‌های «احدیت» در فرهنگ اسلامی و ایرانی بررسی می‌شود. افزون بر این، مبانی ساختاری و معنایی روایت‌های عطار و بازتاب حالات روحی او در نگارش *منطق‌الطیر* تحلیل شده است؛ مجموعه‌ای که کتاب را به منبعی جامع برای شناخت بهتر اندیشه و میراث این شاعر و عارف برجسته بدل می‌سازد.