کتاب انقیاد زنان اثر جان استوارت میل، ترجمه علاءالدین طباطبایی، انتشارات هرمس

کتاب «انقیاد زنان» با عنوان کامل «دربارۀ آزادی و انقیاد زنان» اثر جان استوارت میل، یکی از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین آثار کلاسیک در زمینۀ نظریۀ فمینیستی و حقوق زنان به‌شمار می‌رود. این کتاب ترکیبی از دو نوشتار برجستۀ میل، با عنوان‌های «دربارۀ آزادی» و «موضوع زنان»، است که هر دو بر اصول آزادی فردی و برابری جنسیتی تمرکز دارند و مفاهیم بنیادین عدالت اجتماعی را مورد بررسی قرار می‌دهند. مقالۀ «دربارۀ آزادی» که در سال ۱۸۵۹ منتشر شد، بر ضرورت پاسداری از آزادی‌های فردی در برابر تجاوزات و نقض حقوق اجتماعی تأکید دارد. میل استدلال می‌کند تنها دلیل موجه برای اعمال قدرت بر فرد، برخلاف میل او، جلوگیری از آسیب رساندن به سایر اعضای جامعه است؛ اصلی که بعدها با نام «اصل آسیب» شناخته شد و اساس اندیشه او درباره آزادی فردی را تشکیل می‌دهد. او نسبت به پدیدۀ «ظلم اکثریت» هشدار می‌دهد؛ جایی که افکار عمومی مسلط می‌توانند آزادی اندیشه و بیان اقلیت‌ها را سرکوب کنند. میل معتقد است حفظ حق اندیشه و بیان آزاد، حتی در مخالفت با اکثریت، لازمه‌ جامعه‌ای پویا و متنوع است؛ جامعه‌ای که در آن برخورد اندیشه‌ها موجب شکوفایی و پیشرفت اجتماعی می‌شود. مقالۀ دوم با عنوان «انقیاد زنان» که در سال ۱۸۶۹ به چاپ رسید، از نخستین و بنیادی‌ترین آثار در حوزۀ برابری جنسیتی محسوب می‌شود. میل در این نوشته تبعیت قانونی و اجتماعی زنان از مردان را نادرست و ظالمانه می‌داند و بر این باور است که زن و مرد باید از حقوقی برابر برخوردار باشند. او به‌روشنی ساختارهای مردسالارانۀ جامعه را نقد کرده و آن‌ها را مبتنی بر اصولی منسوخ و ناعادلانه می‌خواند. به اعتقاد میل، هیچ دلیل طبیعی یا ذاتی برای برتری مردان وجود ندارد و تفاوت‌های رفتاری میان دو جنس، ریشه در شرطی‌شدن اجتماعی دارد، نه در ویژگی‌های درونی یا بیولوژیکی. شایان ذکر است که میل در نگارش این اثر از یاری همسرش نیز بهره برده است. کتاب «انقیاد زنان» همچنان از ارکان اصلی نظریۀ فمینیستی و یکی از متون مرجع در مطالعات حقوق زنان به‌شمار می‌رود؛ اثری که با طرح دیدگاهی روشن و انسانی، راه را برای درک عمیق‌تر آزادی و برابری در جوامع مدرن هموار ساخته است.