کتاب کافه کنار سد اثر کانر مک فرسن، ترجمه کاوه بلوری، انتشارات نشر نی

نمایشنامه «کافه کنار سد» اثری از کانر مک‌فرسن، نمایشنامه‌نویس برجسته ایرلندی است که نخستین‌بار در سال ۱۳۷۶ (۱۹۹۷ میلادی) در تئاتر رویال کورت لندن روی صحنه رفت. مک‌فرسن که به‌واسطه توانایی منحصربه‌فردش در داستان‌سرایی و خلق فضایی وهم‌آلود شناخته می‌شود، در این نمایشنامه با بهره‌گیری از عناصر فولکلور ایرلندی، روایت‌های ارواح و درامی انسانی، فضایی شخصیت‌محور و صمیمی پدید آورده است. این اثر با تحسین گسترده منتقدان روبه‌رو شد و جایزه معتبر اولیویه برای بهترین نمایشنامه جدید را به دست آورد؛ موفقیتی که جایگاه مک‌فرسن را به‌عنوان یکی از نمایشنامه‌نویسان اثرگذار معاصر تثبیت کرد. ### خلاصه داستان «کافه کنار سد» ماجرا در یک میخانه روستایی در غرب ایرلند می‌گذرد؛ فضایی ساده و آرام که برندان اداره آن را برعهده دارد. شبی تاریک، گروهی از اهالی در آن گرد هم می‌آیند و شب با گفت‌وگوهای دوستانه میان جک، مکانیک محلی، و جیم، مردی که از مادر سالخورده‌اش مراقبت می‌کند، آغاز می‌شود. با ورود فینبار، تاجر ثروتمند منطقه، و والری، تازه‌واردی به روستا، فضای جمع دگرگون می‌شود. مردان تلاش می‌کنند تا والری را تحت‌تأثیر قرار دهند و برای این منظور داستان‌های وهم‌آلودی از ارواح و وقایع رازآلود محلی تعریف می‌کنند. این روایت‌ها که هرکدام از دیگری تیره‌تر و پیچیده‌تر است، نه‌تنها به حوادث فراطبیعی می‌پردازد بلکه پرده از لایه‌های پنهان زندگی شخصیت‌ها برمی‌دارد. نقطه اوج زمانی رقم می‌خورد که والری از غم شخصی و تجربه از دست‌دادن خود سخن می‌گوید؛ روایتی که جمع را از دنیای ارواح به سطحی انسانی و عاطفی بازمی‌گرداند. ### مضامین و درون‌مایه‌ها «کافه کنار سد» فراتر از مجموعه‌ای از داستان‌های ارواح است. این نمایشنامه به مفاهیمی چون انزوا، تنهایی و نیاز ناگزیر انسان به ارتباط می‌پردازد. مک‌فرسن در این اثر مضامینی همچون خاطره، پشیمانی و رنج‌های پنهانی را که بر زندگی شخصیت‌ها سایه افکنده‌اند، برجسته می‌کند. روایت‌های ماوراءالطبیعه تنها ابزار افشای ترس‌ها و آسیب‌های درونی شخصیت‌ها هستند و در عین‌حال، پل ارتباطی آن‌ها با یکدیگر به شمار می‌آیند. عنوان نمایشنامه، «The Weir» (به‌معنای سرریز یا سدی برای کنترل جریان آب)، در دو سطح معنا عمل می‌کند: استعاره‌ای از موانع فیزیکی و نشانه‌ای از سدهای عاطفی و ذهنی که شخصیت‌ها در برابر احساسات و خاطرات تلخ خود بنا کرده‌اند. با گذر زمان و پیشرفت شب، این سدها به‌آرامی فرو می‌ریزند و مجال ارتباطی عمیق‌تر میان شخصیت‌ها فراهم می‌شود. ### سبک و ویژگی‌های هنری دیالوگ‌های طبیعی، لحن صمیمی و تنش‌های پنهان، ویژگی اصلی سبک نوشتاری مک‌فرسن در «کافه کنار سد» است. ساختار مبتنی بر روایت و داستان‌گویی حسی از نزدیکی و هم‌نشینی با شخصیت‌ها ایجاد می‌کند و تماشاگر را بی‌اختیار به دنیای آن‌ها وارد می‌سازد. فضای روستایی ایرلند با انزوای خاص خود بستری مناسب برای این داستان‌های فراطبیعی فراهم می‌کند و رنگ‌وبویی فرهنگی و بومی به نمایشنامه می‌بخشد. ### جمع‌بندی «کافه کنار سد» نمایشی است قدرتمند و تأثیرگذار که از قالب داستان‌های ارواح برای کشف احساسات انسانی بهره می‌گیرد. کانر مک‌فرسن با خلق شخصیت‌های زنده، دیالوگ‌های واقعی و فضایی دو‌لایه ــ انسانی و ماورایی ــ اثری را آفریده است که در مرز میان وهم و واقعیت حرکت می‌کند. پرداختن به موضوعاتی همچون اندوه، تنهایی و گذشته‌ای که ریشه در ناخودآگاه شخصیت‌ها دارد، این نمایشنامه را به یکی از آثار کلاسیک مدرن تئاتر معاصر بدل کرده است؛ نمایشی که نشان می‌دهد چگونه مک‌فرسن در آمیختن ظرافت انسانی با جهان وهم‌آلود، به استادی بی‌بدیل دست یافته است.