کتاب از هایدگر تا گادامر اثر ژان گروندن، ترجمه مجموعهٔ نویسندگان، انتشارات نشر نی

هرمنوتیک در سدهٔ بیستم بیش از هر چیز با نام هایدگر و گادامر پیوند خورده است. با این حال، این دو متفکر نه خود وارد گفت‌وگوی مستقیمی با یکدیگر شدند و نه کسی توانست آن‌ها را به چنین مواجهه‌ای وادارد. وضعیت انتشار مجموعه آثار این دو، که در مورد هایدگر بسیار پیشرفته و دربارهٔ گادامر تقریبا تکمیل شده است، ضرورت این رویارویی را آشکار می‌سازد؛ زیرا رابطهٔ پیچیده و چندلایهٔ گادامر با آموزگارش در اثر اصلی‌اش، «حقیقت و روش» (۱۳۳۹/۱۹۶۰)، به دلیل ملاحظات شخصی چندان بسط نیافت و از همین رو تعیین جایگاه دقیق آن دشوار است. پرسش اصلی این است که آیا این اثر ادامهٔ کار هایدگر با زبانی دیگر بود یا طرحی در برابر طرح او؟ تردیدی نیست که گادامر هنگام پرداختن به هرمنوتیک، اندیشهٔ هایدگر را دنبال می‌کرد، اما در عین حال برای استاد خویش چنان جایگاه ستایش‌آمیزی قائل بود که از ورود به گفت‌وگویی مستقیم با او در مهم‌ترین اثرش پرهیز کرد. در سراسر این کتاب، محور بحث «تجربهٔ هرمنوتیکی» و مسئلهٔ «فهم» است؛ با این همه، پیوند دادن این مضامین به هایدگر آسان نیست، هرچند حضور و سایهٔ او در هر صفحه احساس می‌شود. البته این سایه هیچ‌گاه به صورت گفت‌وگویی واقعی درمی‌آید. هایدگر و گادامر هرچند از یک سنت هرمنوتیکی برخاسته‌اند، اما سرچشمه‌های فکری‌شان اغلب کاملاً متفاوت است. هایدگر برای گشودن محدودیت‌های آگاهی مدرن، پرسش وجود نهفته در متافیزیک ارسطو را دوباره می‌گشاید، در حالی‌ که گادامر، با تکیه بر انگیزه‌های متقدم هایدگر، بیشتر به اخلاق ارسطویی نظر دارد؛ زیرا او نوعی دانایی دیگر را دنبال می‌کند، دانایی‌ای که ناظر به «حقیقت عملی» است. به این ترتیب، اگرچه مسیر هرمنوتیکی آن‌ها تفاوت‌های بنیادین دارد، در نهایت در امر ذاتی فلسفه با یکدیگر تلاقی می‌کنند. اندیشهٔ هر دو فیلسوف، به گونه‌ای سقراطی، نسبت به ازخودبیگانگی دازاین و این توهم که «همه چیز شدنی است» هشدار می‌دهد و در برابر، به یاد می‌آورد که آنچه بنیادین است همین واقعیت است: ما هستیم و می‌فهمیم. کتاب «از هایدگر تا گادامر» نوشتهٔ ژان گروندن، ابزاری ارزشمند برای شناخت ژرف‌تر همین تفاوت‌ها و شباهت‌هاست و به ما یاری می‌دهد تا فهم دقیق‌تری از آرای این دو فیلسوف برجستهٔ هرمنوتیک در سدهٔ بیستم به دست آوریم.