کتاب نظریه‌های هنری در قرن بیستم اثر جیمز ماتسن تامسون، ترجمه داوود طبایی عقدایی، انتشارات افکار

هنر تجلی ناب احساس است؛ احساسی که نمود بیرونی خود را، گاه از طریق آرایش‌های معنادار خط، شکل و رنگ، و گاه در قالب رشته‌ای از حرکات، صداها یا واژه‌ها، در ساختاری موزون و هدفمند می‌یابد. کتاب حاضر با رویکردی دیالکتیکی و جدلی به بررسی این مفهوم می‌پردازد و در آغاز، بر جمله‌ای به ظاهر ساده تأکید می‌کند: «هنر یعنی بیان.» اما بلافاصله دریچه‌ای تازه برای توضیح و تحلیل معنای دقیق این عبارت می‌گشاید. در این مسیر روشن می‌شود که «بیان احساس» با «برانگیختن»، «آشکار ساختن» یا «توصیف کردن احساس» تفاوتی بنیادین دارد. بیان کردن احساس به معنای «تخلیه‌ی احساسی» نیست، بلکه فرآیندی آگاهانه و خلاق است. کتاب سپس با دقت و استدلال، در چارچوبی روشن و منسجم، سه سویه‌ی تجربه‌ی انسانی را از یکدیگر متمایز می‌سازد: سویه‌ی روانی، سویه‌ی تخیلی و سویه‌ی فکری. در ادامه مشخص می‌شود که جایگاه اصلی «بیان هنری» در قلمرو تخیل است، هرچند سویه‌ی فکری نیز پیوندی عمیق با هنر دارد و در شکل‌گیری معنا نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا می‌کند. در نهایت، تأکید فردگرایانه‌ی آغازین کتاب، در فرایندی تدریجی و هدفمند، به تأکیدی پررنگ‌تر بر نقش «مخاطب» و «جامعه» دگرگون می‌شود؛ جامعه‌ای که هنرمند برای آن می‌نویسد، نقاشی می‌کند یا آهنگ می‌سازد و از خلال آثار خود با آن در گفت‌وگویی زنده و پویا قرار می‌گیرد.