کتاب شوکران نوشی من اثر وودی آلن، ترجمه شهرام زرگر، انتشارات نیلا

کتاب «شوکران نوشی من» اثری از وودی آلن، فیلمنامه‌نویس و کارگردان برجسته آمریکایی، در حوزه ادبیات نمایشی قرار دارد. این نمایشنامه، که نخستین بار در سال ۲۰۱۰ منتشر شد، نگاهی انتقادی به مفهوم روشنفکری دارد و به یکی از دغدغه‌های همیشگی آلن یعنی ترس از مرگ می‌پردازد. داستان «شوکران نوشی من» بر پایه خوابی تکراری شکل می‌گیرد که وودی آلن هر شب می‌بیند. او از مرگ بیم دارد، اما در عین حال آرزو می‌کند مانند سقراط، فیلسوف بزرگ یونان باستان، شجاعت رویارویی با مرگ را داشته باشد و بتواند با آرامش جام شوکران را بنوشد. اندیشیدن‌های پیاپی او به سقراط سبب می‌شود در خواب خود را در جای او ببیند؛ درون زندانی که حکم اعدامش صادر شده و باید شوکران بنوشد و با مرگ روبه‌رو شود. این جابه‌جایی ذهنی، آلن را در مقام سقراط در برابر مرگ، انسانی ترسو و دودل نشان می‌دهد. در طول نمایشنامه، او شاگردان خود را در سلول زندان ملاقات می‌کند و گفت‌و‌گوهای میان آن‌ها محور پیشبرد داستان و بروز اندیشه‌های فلسفی آلن است. عنوان اصلی این نمایشنامه My Apology است. واژه «آپولوژی» در متون فلسفی عنوانی است که به محاکمه و مرگ سقراط اطلاق می‌شود، اما در معنای عام‌تر به معنی پوزش، دفاع، عذرخواهی یا توجیه نیز هست. وودی آلن با انتخاب هوشمندانه این نام، به‌صورت دوپهلو از آن بهره برده است؛ از یک سو به «محاکمه سقراط» اشاره دارد و از سوی دیگر به «دفاع من» به عنوان روایت شخصی نویسنده در دادگاه ذهنی خود. آلن در این نمایشنامه، با ترسیم بی‌تفاوتی و انفعال روشنفکران عصر سقراط در برابر مرگ این فیلسوف بزرگ، به نقد ترس، خودمحوری و منفعت‌طلبی روشنفکران می‌پردازد و بار دیگر نگاه تیزبین و طنزآمیز خود را نسبت به فلسفه، مرگ و انسان معاصر به نمایش می‌گذارد.