کتاب هیاهو بر سر هیچ اثر محمد علی موحد، انتشارات کارنامه

کتاب «هیاهو بر سر هیچ» یا «مبالغه مستعار» پژوهشی مستند از دکتر محمدعلی موحد است که در آن، اسناد و مدارکی را که شیوخ عرب بر اساس آن‌ها ادعای مالکیت جزایر ایرانی ابوموسی، تنب کوچک و تنب بزرگ را مطرح کرده‌اند، با دقت مورد تحقیق و بررسی قرار داده است. موحد در نگارش این اثر کوشیده است تا بدون هرگونه تعصب یا گرایش سیاسی، پژوهشی منصفانه و مستند ارائه دهد و با تکیه بر مدارک تاریخی معتبر، راه را برای تفاهم، گفت‌وگو و صلح‌جویی میان طرفین اختلاف هموار سازد. اهمیت کتاب «هیاهو بر سر هیچ» نه‌تنها در اسناد ارزشمندی است که در آن بررسی شده، بلکه در روشن‌سازی یکی از مناقشات دیرینه منطقه‌ای نیز نهفته است؛ موضوعی که سال‌ها محل منازعه و جنجال سیاسی بوده و تلاش‌های محققانه‌ی موحد پرتوی تازه از حقیقت بر آن افکنده است. همین ویژگی‌ها موجب شده تا نهادهای پژوهشی خارج از کشور نیز به این اثر توجه نشان دهند و کتاب تاکنون به چندین زبان از جمله ترکی استانبولی و فرانسوی ترجمه و منتشر شود. در این پژوهش، مباحث گوناگونی مورد بررسی قرار گرفته‌اند؛ از موقعیت جغرافیایی و طبیعی جزایر یادشده در خلیج فارس گرفته تا ارتباط افغانستان با مسائل این منطقه، همچنین حضور و نفوذ تاریخی بریتانیا در خلیج فارس و معاهدات مختلفی که میان ایران و انگلستان در این زمینه منعقد شده است. افزون بر این، موحد با بهره‌گیری از اسناد محرمانه‌ی اداره‌ی حکومت هندوستان، مراحل اولیه‌ی شکل‌گیری اختلافات بر سر مالکیت جزایر و بازتاب آن در دوران قاجار و ادامه‌ی این مناقشات در زمان رضاشاه را بررسی کرده است. در ادامه، ارزیابی دقیقی از مدارک و دلایل هر دو طرف ارائه می‌شود که شامل مجموعه‌ای از نامه‌نگاری‌ها، پاسخ‌ها و تحلیل محتوایی آن‌هاست. در پایان نیز ضمائم متعددی از اسناد، مدارک رسمی و نامه‌های تاریخی به همراه نقشه‌ی دقیق خلیج فارس و موقعیت جغرافیایی جزایر ابوموسی، تنب کوچک و تنب بزرگ آورده شده تا خواننده تصویری جامع از موضوع در اختیار داشته باشد. «هیاهو بر سر هیچ» اثری پژوهشی، مستند و تحلیلی است که علاوه بر ارزش تاریخی، جایگاهی برجسته در مطالعات مربوط به جزایر ایرانی خلیج فارس و روابط منطقه‌ای ایران دارد.