کتاب روانشناسی خواب اثر زیگموند فروید، ترجمه احسان لامع، انتشارات نگاه

رویاها، از دیدگاه زیگموند فروید، اشکالی از «تحقق آرزو» هستند؛ تلاشی ناخودآگاه برای حل و فصل نوعی تعارض درونی، چه مرتبط با رخدادهای اخیر و چه برخاسته از رویدادها یا فروپاشی‌های گذشته. فروید در آثار بعدی خود، به‌ویژه در کتاب «فراتر از اصل لذت»، به بررسی رویاهایی می‌پردازد که الزاماً تحقق آرزو نیستند و ماهیتی متفاوت دارند. به‌گفته فروید، اطلاعات موجود در ناخودآگاه انسان به‌صورت نامرتب و گاه آزاردهنده ذخیره می‌شود. به همین دلیل، «سانسور ناخودآگاه» اجازه نمی‌دهد این داده‌ها بی‌واسطه و بدون دگرگونی وارد خودآگاه شوند. هنگام خواب، این سانسور ضعیف‌تر از زمان بیداری عمل می‌کند، اما همچنان حضور دارد و بر انتقال محتوا از ناخودآگاه به خودآگاه نظارت می‌کند. از این‌رو، ناخودآگاه محتوای خود را دگرگون و تحریف می‌کند تا بتواند از سد سانسور عبور دهد و در قالب رویا ظاهر شود. بر اساس نظریه فروید، تصاویر و نمادهای موجود در رویاها هرگز آن چیزی نیستند که در ظاهر می‌نمایند. آن‌ها بازتابی از ساختارهای عمیق ناخودآگاه‌اند و در نتیجه، برای درک درستشان نیاز به تفسیر و تحلیل روان‌کاوانه عمیق وجود دارد. فروید در اثر مشهور خود «تعبیر خواب»، به‌تفصیل به شیوه تحلیل و کشف معنای پنهان رویاها پرداخته و راهکارهایی برای فهم لایه‌های ناخودآگاه ذهن انسان ارائه کرده است.