کتاب صد سال جنگ بر سر فلسطین اثر رشید خالدی، ترجمه مریم صالحی، انتشارات موسسه فرهنگی هنری جهان کتاب

کتاب «صد سال جنگ بر سر فلسطین» با زیرعنوان «تاریخ استعمار شهرک‌نشینان و مقاومت ۱۹۱۷-۲۰۱۷» نوشته رشید خالدی، اثری تاریخی و تحلیلی درباره منازعه اسرائیل و فلسطین است که تمرکز ویژه‌ای بر پدیده استعمار شهرک‌نشینان دارد. نویسنده روایت خود را از اعلامیه بالفور در سال ۱۹۱۷ آغاز می‌کند؛ زمانی که دولت بریتانیا بدون مشورت با جمعیت بومی عرب، حمایت خویش را از ایجاد «خانه ملی برای یهودیان» در سرزمین فلسطین اعلام کرد. خالدی این رویداد را نخستین «اعلامیه جنگ» علیه مردم فلسطین می‌داند؛ رویدادی که سرآغاز جنگی یک قرنی با ماهیتی استعماری و امپریالیستی شد. این کتاب بر اساس شش محور اصلی تدوین شده است که هر یک مرحله‌ای مهم از تاریخ جنگ و مقاومت فلسطین را بازتاب می‌دهند: ۱. **اعلامیه بالفور و دوره قیمومت بریتانیا (۱۹۱۷ تا ۱۹۳۹):** خالدی توضیح می‌دهد چگونه دولت بریتانیا با تسهیل تأسیس «خانه ملی یهودیان»، در حالی که حقوق سیاسی اکثریت عرب نادیده گرفته می‌شد، زمینه‌ساز تنش‌های عمیق آینده شد. ۲. **نکبه (۱۹۴۷ تا ۱۹۴۹):** تأسیس کشور اسرائیل و آوارگی گسترده صدها هزار فلسطینی در این دوره رخ داد. نویسنده بر سیاست‌ها و اقدامات سازمان‌یافته برای تخلیه روستاها و شهرهای فلسطینی تأکید می‌کند؛ رویدادی که در حافظه تاریخی فلسطین با نام «نکبه» یا همان «فاجعه» شناخته می‌شود. ۳. **جنگ و اشغال ۱۹۶۷:** در جنگ شش روزه، اسرائیل کرانه باختری، نوار غزه و بیت‌المقدس شرقی را اشغال کرد. خالدی در این بخش پیامدهای سیاسی و اجتماعی اشغال و همچنین گسترش بی‌وقفه شهرک‌های اسرائیلی در این اراضی را بررسی می‌کند. ۴. **انتفاضه اول (۱۹۸۷ تا ۱۹۹۳):** قیام مردمی فلسطینی‌ها علیه اشغالگری اسرائیل به‌عنوان نقطه عطفی در مقاومت معرفی می‌شود. خالدی بر ماهیت مردمی این خیزش و تأثیرات آن بر تحولات اجتماعی و سیاسی فلسطین تمرکز دارد. ۵. **توافقنامه اسلو (۱۹۹۳ تا ۲۰۰۰):** نویسنده با رویکردی انتقادی روند صلح اسلو را تحلیل می‌کند. از نگاه او، این توافق به جای حل مسائل بنیادی درگیری، عملاً وضعیت اشغال را تثبیت کرده و امید فلسطینیان به استقلال واقعی را تضعیف ساخته است. ۶. **انتفاضه دوم و تحولات پس از آن (۲۰۰۰ تا امروز):** کتاب با بررسی انتفاضه دوم، محاصره طولانی‌مدت غزه و توسعه مداوم شهرک‌های اسرائیلی به پایان می‌رسد. خالدی معتقد است این وضعیت فلسطینیان را بیش‌ازپیش به حاشیه رانده و ریشه‌های درگیری را عمیق‌تر کرده است. کتاب «صد سال جنگ بر سر فلسطین» نه فقط گزارشی تاریخی، بلکه تحلیلی جامع از یک صد سال مقاومت و استعمار است. این اثر برای پژوهشگران تاریخ معاصر، مطالعات خاورمیانه و علاقه‌مندان به موضوع فلسطین و اسرائیل، منبعی ضروری و ارزشمند به‌شمار می‌آید.