کتاب بهار خسرو اثر پیترو چیتانی، ترجمه میر جلال الدین کزازی، انتشارات نشر گویا

نگاهی شاعرانه و روایت‌گرانه به گوشه‌هایی از فرهنگ و تاریخ ایران، از روزگاران کهن تا سده‌هایی چند پس از اسلام. این کتاب هرچند پژوهشی صرف نیست و با لحنی هنرمندانه و داستانی نوشته شده، اما هیچ بخش آن زاییده پندار یا خیال نویسنده نیست. هر نکته و اشاره‌ای در آن، برگرفته از سرچشمه‌ای فرهنگی است؛ بنایی تاریخی، تندیسی یا سنگ‌نبشته‌ای، شیئی زرین یا داستانی، تمثیلی و استعاره‌ای که در گذر بیست‌و‌پنج یا شش سده بر این سرزمین، کسی آن را پدید آورده است. نویسنده از این یادمان‌های فرهنگی و پرمایه، اثری همچون منبت‌کاری آفریده است؛ کتابی که در عین حال هم داستان است، هم نوشته‌ای تاریخی، هم جستاری ادبی و هم مجموعه‌ای از نگاره‌ها و پیکره‌ها، سفری میان فرهنگ‌ها و نهادهای ایرانی. این کتاب به قلم پیترو چیتانی، نویسنده و سخن‌سنج برجسته‌ی ایتالیایی و از شیفتگان فرهنگ و ادب ایران نوشته شده است. دکتر میرجلال‌الدین کزازی آن را به پارسی برگردانده و در دیباچه‌ی کتاب چنین می‌نویسد: یکی از آثار پیترو چیتانی که درباره‌ی فرهنگ ایران به زبانی شاعرانه نگاشته شده، «بهار خسرو» نام دارد. «بهار خسرو» بیش از آن‌که کتابی پژوهشی در زمینه‌ی تاریخ و فرهنگ ایران باشد، به چکامه‌ای بلند و دل‌انگیز می‌ماند که از دیرترین روزگاران تا دوران اسلامی، جلوه‌های فرهنگ ایرانی را بازمی‌تاباند. هرچند «بهار خسرو» در شکل و ساختار، یادآور داستانی گیرا و دلکش یا سروده‌ای جان‌افروز و روح‌نواز است، بااین‌حال هیچ نکته‌ای در آن برساخته‌ی ذهن نویسنده نیست؛ همه‌ی آنچه در کتاب آمده، برگرفته از آبشخورها و سرچشمه‌های راستین فرهنگ ایرانی است.