کتاب شرح جامع مثنوی معنوی اثر کریم زمانی، انتشارات اطلاعات

کتاب «شرح جامع مثنوی معنوی» اثر دکتر کریم زمانی، کامل‌ترین و مفصل‌ترین گزارش از مثنوی مولانا به شمار می‌آید. جلد نخست این مجموعه که به شرح دفتر اول اختصاص دارد، اکنون در دسترس دوستداران ادبیات عرفانی قرار گرفته است. برخلاف بسیاری از مفسران ادب کهن فارسی، استاد کریم زمانی با نگاهی عمیق و موشکافانه به تحلیل دقیق‌ترین جزئیات هر بیت پرداخته و تنها به توضیح بخش‌های دشوار اکتفا نکرده است. او با رویکردی جامع، هیچ بخش از مثنوی را نادیده نگذاشته و کوشیده است تا فهمی روشن و همه‌جانبه از معانی عاشقانه و عارفانه این اثر بزرگ ارائه دهد. «شرح جامع مثنوی معنوی» به قلم کریم زمانی با اتکا بر دانش گسترده لغوی، قرآنی، حدیثی و عرفانی، جایگاهی ممتاز در میان تفاسیر مثنوی دارد. از آنجا که بسیاری از ابیات این شاهکار بدون شرح و توضیحی دقیق، به‌سختی درک می‌شوند، اهل ادب و تفسیر، این اثر را یکی از جامع‌ترین و ارزشمندترین منابع برای فهم اندیشه‌های مولانا می‌دانند. دفتر نخست این مجموعه، همانند درگاهی روشن به دنیای افکار و جهان‌بینی مولاناست و مخاطب را به شناختی ژرف از مفاهیم عشق، سلوک و حقیقت راهنمایی می‌کند. فدا کردن «من» و «منیت»، نخستین شرط ورود به عالم عشق در اندیشه مولاناست. هر خواننده‌ای پس از مطالعه مثنوی و شرح جامع آن، تحولی درونی را تجربه می‌کند که آثارش در زندگی او آشکار می‌شود. به‌راستی نمی‌توان با مولانا همنشین شد و دگرگون نگردید؛ مثنوی و شرح زمانی، غوغایی در جان انسان برپا می‌کنند و روح را به حرکت درمی‌آورند. مولانا در دفتر اول، راه‌هایی به سوی شناخت خود و حقیقت هستی می‌گشاید. در پایان همین دفتر نیز به ماهیت مرگ اشاره می‌کند و بر این باور است که با فرارسیدن مرگ، پرده‌ها از برابر دیدگان کنار می‌روند و انسان به روشنایی حقیقت می‌رسد؛ جایی که چشم و گوش در نهایت بصیرت و شنوایی‌اند. با این‌همه، از نظر مولانا هنر حقیقی آن است که انسان در همین جهان، پیش از مرگ، حجاب‌ها را بردارد و به بارقه‌هایی از حقیقت دست یابد.