کتاب چشم بیت لحم اثر ابراهیم نصراله، ترجمه حمیدرضا مهاجرانی، انتشارات امیرکبیر

رمان «چشم بیت‌لحم» دومین اثر از سه‌گانه‌ی «ناقوس» به قلم ابراهیم نصرالله، نویسنده‌ی معاصر عرب است. این کتاب در ادامه‌ی سنت ادبیات عرب به بررسی مسائل مهم زندگی مردم خاورمیانه می‌پردازد؛ مسائلی جهان‌شمول که فراتر از مرزها، برای بسیاری از ملت‌ها قابل همذات‌پنداری است. در این میان، فلسطین با تجربه‌ی چند دهه آپارتاید، تبعیض و کوچ اجباری، بستری غنی برای روایت‌های گوناگون به شمار می‌رود. نصرالله در «چشم بیت‌لحم» به موضوعی تازه پرداخته که پیش‌تر کمتر بدان توجه شده بود. ### روایت زندگی کریمه عبود محور اصلی رمان، زندگی «کریمه عبود» است؛ نخستین زن برجسته‌ی فلسطینی که در عرصه‌ی عکاسی شهرتی جهانی یافت. او با فعالیت‌های هنری و اجتماعی‌اش، چنان تأثیری بر فضای فرهنگی و سیاسی داشت که برای مدت‌ها تحت تعقیب سازمان اطلاعات اسرائیل قرار گرفت. نصرالله با ترسیم پرتره‌ای از او، چهره‌ی زن آزاده و آزادی‌خواه فلسطینی را به تصویر کشیده و الگویی الهام‌بخش برای هنرمندان و آزادی‌خواهان جهان معرفی می‌کند. ### هنرمندی در تقاطع سنت و مدرنیته کریمه، دختر یکی از کشیشان روشنفکر فلسطین بود. او از کودکی علاقه‌ی خود به هنر را نشان داد و با حمایت‌های پدرش، یکی از نخستین دوربین‌های عکاسی در فلسطین را در اختیار گرفت. او با فاصله گرفتن از کلیشه‌های رایج درباره‌ی زنان عرب، تصویری نوین از زن فلسطینی ارائه داد. برای کریمه، عکاسی تنها سرگرمی نبود؛ رسالتی ملی محسوب می‌شد. ### ایستادگی در برابر تبلیغات صهیونیسم در روزگاری که با پایان استعمار انگلستان، موج مهاجرت یهودیان به فلسطین شدت یافته بود، کریمه عبود با دوربین خود حقیقت زندگی روزمره‌ی فلسطینیان را ثبت می‌کرد. عکس‌های او روایتی بدون روتوش از واقعیت فلسطین به جهان نشان دادند؛ واقعیتی که در تضاد مستقیم با تبلیغات رسمی اسرائیل قرار داشت. همین جسارت سبب شد که از سوی دستگاه‌های امنیتی رژیم صهیونیستی بارها تهدید به مرگ شود. ### ارزش هنری و تاریخی رمان ابراهیم نصرالله در این رمان تنها به روایت موضوعات سیاسی و ملی بسنده نکرده است. او با قلم شیوا و تصویری شاعرانه، روستاها، خانه‌های تاریخی و بستر فرهنگی فلسطین را از نگاه کریمه عبود بازآفرینی می‌کند. این نگاه جزئی‌نگر، رمان را علاوه بر ارزش ادبی، به منبعی ارزشمند برای شناخت زیست‌جهان فلسطینیان بدل ساخته است. ### جایگاه ابراهیم نصرالله در ادبیات معاصر نصرالله که خود در اردوگاه‌های پناهندگان فلسطینی بزرگ شده، به‌خوبی از نزدیک با رنج‌ها و امیدهای مردم سرزمینش آشناست. همین تجربه‌ی زیسته، اصالت و باورپذیری روایت‌های او را دوچندان کرده است. ### مخاطبان رمان «چشم بیت‌لحم» نه‌تنها برای علاقه‌مندان به ادبیات عرب جذاب است، بلکه خوانندگان داستان‌های تاریخی، اجتماعی و هنری نیز می‌توانند از آن بهره‌مند شوند. این رمان اثری ماندگار درباره‌ی مقاومت، هویت و نقش زنان در تاریخ معاصر فلسطین است و مطالعه‌اش برای کسانی که به ادبیات متعهد و روایت‌های مستند علاقه دارند، توصیه می‌شود.