کتاب تربیت دینی کودک اثر محمدصادق حائری شیرازی، انتشارات نشر معارف

بخش قابل‌توجهی از سلسله درس‌های تربیتی مرحوم آیت‌الله حائری شیرازی، که با رویکردی نو و نگاهی تازه به شیوه‌های تربیت اسلامی شکل گرفته بود، به موضوع تربیت کودک اختصاص دارد. این مجموعه در قالب کتاب «تربیت دینی کودک» در شش بخش تنظیم، تدوین و منتشر شده است. نویسنده در مقدمه کتاب با تأکید بر اهمیت تعلیم و تربیت در دنیای امروز می‌نویسد: «امروزه تعلیم و تربیت از مهم‌ترین مسائل جوامع انسانی است. اساس امنیت و آرامش عالم به تعلیم و تربیت بازمی‌گردد. اگر انسان‌ها به‌درستی تعلیم و تربیت نشوند، خود به ابزار تهاجم فرهنگی تبدیل می‌شوند. رهایی از این وضعیت، تنها در گرو اصلاح روش‌های تعلیم و تربیت است؛ چرا که با اصلاح این روش‌ها، علما و دانشمندانی پرورش می‌یابند که اصلاح عالم به‌واسطه آنان ممکن خواهد شد.» کتاب «تربیت دینی کودک» در بخش‌های متنوعی از جمله «جهان‌بینی تربیتی»، «دین و تعلیم و تربیت»، «تربیت بر مبنای فطرت»، «عوامل تربیتی»، «روش‌های سوء‌تربیتی» و «پرسش‌ها و پاسخ‌های تربیتی»، به بررسی مباحث بنیادین تربیت و ارائه راهکارهای کاربردی در حوزه تربیت اسلامی می‌پردازد. در این اثر، مرحوم آیت‌الله حائری شیرازی با بیانی شیوا و روشمند، مباحثی عمیق و درعین‌حال کاربردی را مطرح می‌کند؛ از جمله فطرت به‌عنوان زیربنای تربیت، تفاوت میان فطرت و طبیعت در شکل‌گیری تمایلات انسان، تفاوت تعلیم با تربیت، تمایز کسب دین از کسب علم، اصلاح آرزوها به‌عنوان نخستین گام تربیتی، و تبیین مراحل تربیت فرزند از منظر معصومان(ع). همچنین موضوعاتی چون شکل‌گیری تعهد در کودک، اصول و راهبردهای تربیتیِ مربی، تربیت دوطرفه در نظام دینی، نقش تشویق و تنبیه حساب‌شده، پرهیز از تربیت دیکتاتورپرور یا دیکتاتورپذیر، اعتدال در رفتار و دوری از افراط و تفریط، تأثیر دخالت‌های والدین در شکل‌گیری تربیت مصنوعی، واکاوی ریشه‌های فرهنگی مشکلات اقتصادی، روش‌های جلوگیری از پرورش نفاق و تظاهر در کودک، خطر تربیت مشرک‌پرور، و نیز توجه به رویکردهای طبیعت‌گرایانه در تربیت کودک به شکلی تحلیلی بررسی می‌شود. کتاب حاضر، بازنویسی و گردآوری بیش از هفتاد جلسه از گفتارهای آیت‌الله حائری شیرازی در «درس‌های تربیت» است که با حضور دانشجویان علوم تربیتی برگزار شده است. می‌توان این اثر را مقدمه‌ای جامع بر تربیت، به‌ویژه تربیت کودک در نگاه اسلامی دانست؛ اثری که ضمن تکیه بر مبانی اصیل دینی، دیدگاه‌هایی کاربردی و برخاسته از بطن معارف اسلامی را ارائه می‌دهد و جایگاه ویژه‌ای در میان نظریه‌های متنوع و گاه متناقض تربیت در اندیشه غربی دارد. کتاب «تربیت دینی کودک»، منبعی ارزشمند برای والدین، معلمان و پژوهشگران حوزه تعلیم و تربیت اسلامی است و می‌تواند الگویی کارآمد برای تربیت انسانی متعهد، اخلاق‌مدار و خودآگاه در دوران معاصر باشد.