کتاب علی حقیقتی بر گونه اساطیر اثر علی شریعتی، انتشارات سپیده باوران

کتاب «علی، حقیقتی بر گونهٔ اساطیر» یکی از آثار گران‌سنگ و ماندگار دکتر علی شریعتی است؛ اثری که از زیباترین و عمیق‌ترین نوشته‌های برجای‌مانده از قلم او به شمار می‌آید و برگرفته از یکی از سخنرانی‌های تأثیرگذارش است. دکتر شریعتی در آغاز این کتاب، با طرح مباحثی چون خودآگاهی، تعریف انسان، نسبت دین و عرفان با هنر، و نیز ارزش اسطوره‌‏شناسی در تحلیل شخصیت افسانه‌ای علی(ع)، مسیر فکری خود را روشن می‌سازد. او در این اثر نشان می‌دهد که امام علی(ع) شخصیتی فراتر از یک حاکم دینی است؛ شخصیتی اسطوره‌گون که در دنیای واقعی زیسته و حقیقت را بی‌هیچ اغراق شاعرانه یا خیال‌پردازی، در زندگی خویش متجلی کرده است. شریعتی در «علی، حقیقتی بر گونهٔ اساطیر» می‌کوشد انسان معاصر را در برابر آینهٔ خویش قرار دهد تا او را به خودشناسی و بازاندیشی نسبت به انسانیتش فراخواند. او از این روش بهره می‌گیرد تا سیمای حقیقی امیرالمؤمنین علی(ع) را برای ذهن مخاطب آشکار کند؛ سیمایی که به باور نویسنده، در طول تاریخ آن‌گونه که باید، به درستی معرفی نشده است. در نگاه شریعتی، شخصیت علی(ع) ورای عظمت‌های ظاهری جهان مادی است؛ انسانی که به خودآگاهی رسیده و همین شناخت از خویشتن او را در مسیر ساختن جهانی انسانی‌تر و آگاهانه‌تر به حرکت واداشته است. از دیدگاه دکتر شریعتی، انسان در این جهان احساس غربت می‌کند. او می‌گوید اگر تعریف ما از زیبایی تنها بر پایهٔ معیارهای مادی و ظاهری باشد، در حقیقت زیبایی‌ای در جهان وجود ندارد. در مقابل، شریعتی بر آن است که زیبایی در ذات اشیا نیست، بلکه در نگاه انسان معنا می‌یابد. به تعبیر او، اگر گلی زیباست، این نگاه انسان است که آن را زیبا می‌بیند. این بحث عمیق دربارهٔ زیبایی‌شناسی، از جذاب‌ترین و فلسفی‌ترین بخش‌های کتاب «علی، حقیقتی بر گونهٔ اساطیر» به شمار می‌رود؛ اثری که با نثری شاعرانه و اندیشه‌ای فلسفی، حقیقت انسان، دین و معنای زیبایی را در پرتو شخصیت بزرگ امام علی(ع) بازمی‌کاود.