کتاب شاه عباس اثر دیوید بلو، ترجمه خسرو خواجه نوری، انتشارات امیرکبیر

کتاب «شاه عباس؛ پادشاه بی‌رحمی که به اسطوره مبدل شد» نوشته دیوید بلو، به زندگی و حکومت شاه عباس بزرگ یا عباس اول ایران می‌پردازد. شاه عباس یکم (۲۷ ژانویه ۱۵۷۱ – ۱۹ ژانویه ۱۶۲۹) پنجمین شاه سلسله صفوی بود و در تاریخ ایران به عنوان یکی از قدرتمندترین و اثرگذارترین فرمانروایان شناخته می‌شود. او سومین پسر شاه محمد خدابنده بود و در شرایطی پرآشوب و بحرانی به سلطنت رسید. دوران سلطنت شاه محمد خدابنده با ضعف در مدیریت سیاسی و نظامی همراه بود. در این دوره، اختلاف‌های داخلی میان سرداران قزلباش به اوج رسید و حتی مادر و برادر بزرگ عباس نیز قربانی این نزاع‌ها شدند. این آشفتگی زمینه‌ای فراهم کرد تا دشمنان خارجی ایران، به‌ویژه امپراتوری عثمانی به عنوان رقیب اصلی و ازبک‌ها در شرق، از فرصت برای تصرف بخش‌هایی از سرزمین ایران استفاده کنند. در سال ۱۵۸۸ میلادی، مرشد قلی‌خان قزلباش با کودتایی شاه محمد را برکنار کرد و عباس شانزده‌ساله را به تخت نشاند. اگرچه در آغاز سلطنت او نفوذ قزلباشان همچنان پررنگ بود، اما شاه عباس به‌زودی توانست قدرت واقعی را در دست گیرد و پایه‌های حکومتی مستقل بنا کند. یکی از مهم‌ترین اقدامات او اصلاح ساختار نظامی ایران بود. شاه عباس با توسعه سیستم «غلمان»، هزاران سرباز برده چرکس، گرجی و ارمنی را وارد ارتش و مدیریت کشوری کرد. این ساختار تازه که ریشه‌های آن پیش‌تر شکل گرفته بود، در روزگار او به شکلی گسترده و مؤثر سامان یافت. این تغییرات به شاه عباس کمک کرد تا نفوذ قزلباش‌ها در دربار، امور اداری و ارتش را محدود کند و قدرت مرکزی را تقویت نماید. با تکیه بر نیروی نظامی مستقل و اصلاحات کارآمد، شاه عباس موفق شد در جنگ با عثمانی‌ها و ازبک‌ها ابتکار عمل را به دست گیرد. او توانست بخش‌هایی از قلمرو از دست رفته را بازپس گیرد و مناطقی چون کاختی را دوباره ضمیمه ایران سازد. با وجود این، سیاست‌های سخت‌گیرانه او در برخی مناطق، شامل تبعیدها و قتل‌عام‌ها، از چهره‌ای بی‌رحم حکایت دارد، اما همین شدت عمل، جایگاه او را به عنوان یکی از قدرتمندترین فرمانروایان تاریخ ایران تثبیت کرد.