کتاب ایرانیان از نگاه آمریکاییان اثر علیرضا ساعتچیان، انتشارات نشر کتاب پارسه

ایالات متحده آمریکا از دیرباز برای بسیاری از ایرانیان نمادی از دنیای نو و پیشرفت به شمار می‌رفته است. ارتباط میان دو ملت، نه تنها در چهار دهه اخیر، بلکه از دوران پیش از آن و در زمان فرمانروایی شاهان قاجار نیز، همواره در قالب واکنش‌ها و بازتاب‌ها نسبت به اخبار و رویدادهای یکدیگر نمود داشته است. اگر در دوران صفویه، شاه عباس برای مقابله با پرتغالی‌ها و عثمانی‌ها دست اتحاد به سوی بریتانیا دراز کرد و فتحعلی‌شاه قاجار در زمان کشمکش با روسیه، فرانسه را نیروی سوم می‌دانست، در مقابل، میرزا تقی‌خان امیرکبیر، صدر اعظم اصلاح‌گر ناصرالدین‌شاه، این نقش بالقوه را برای آمریکا در نظر گرفته بود. با این حال، دوران صدارت کوتاه امیرکبیر آن‌قدر مجال نداد تا بتواند ایالات متحده را به‌عنوان نیروی سوم وارد عرصه سیاست خارجی ایران کند. امیرکبیر سرانجام در حمام فین کاشان قربانی استبداد شد؛ همان‌گونه که هم‌عصر آمریکایی او، آبراهام لینکلن، رئیس‌جمهور وقت ایالات متحده، به دست یک نژادپرست ترور شد. گرچه امیر فرصت نیافت آمریکایی‌ها را به‌صورت فعال در سیاست خارجی ایران وارد سازد، اما در دوران ناصری روابط رسمی میان ایران و آمریکا شکل گرفت و آغاز شد. کتاب «ایرانیان از نگاه آمریکاییان» مجموعه‌ای است از گزیده‌های مطبوعات ایالات متحده در فاصله سال‌های ۱۸۴۸ تا ۱۹۲۶ که به گونه‌ای مستقیم یا غیرمستقیم به ایران پرداخته و رویدادهای مرتبط با سرزمین ما را گزارش و تفسیر کرده‌اند. بخشی از این بازتاب، بر پایه سخنان و دیدگاه‌های ایرانیانی است که در آن دوران به آمریکا سفر کرده یا در آنجا اقامت داشته‌اند. این افراد عمدتاً از طبقات بالای اجتماعی یا از میان رجال سیاسی و فرهنگی آن دوره بودند و بالطبع نماینده تمام جامعه ایران محسوب نمی‌شدند. با وجود این، از گفته‌ها و مشاهدات آنان چنین برمی‌آید که ایرانیان در عصر قاجار، آمریکا را به عنوان فرصتی تازه می‌دیدند؛ فرصتی برای رهایی از نظام سنتی و کهنه جهانی در عرصه‌های سیاست، اقتصاد و فرهنگ. علیرضا ساعتچیان، گردآورنده و مترجم این اثر، با جست‌وجو در آرشیو مطبوعات سایت کتابخانه کنگره آمریکا و گزینش مطالب مربوط به ایران در دوران قاجار، این مجموعه ارزشمند را ترجمه و فراهم کرده است؛ اثری که تصویری روشن از نگاه آمریکاییان به ایران آن روزگار ارائه می‌دهد.