کتاب غزالی و دعا اثر کوجیرو ناکامورا، ترجمه شهاب الدین عباسی، انتشارات نشر کتاب پارسه

کتاب «غزالی و دعا» نوشته‌ی کوجیرو ناکامورا، پژوهشگر برجسته و اسلام‌شناس ژاپنی، اثری عمیق و تحلیلی است که از سوی مؤسسه‌ی کتاب اسلامی منتشر شده است. این پژوهش فشرده، نگاهی ژرف به درک امام ابوحامد غزالی (۱۰۵۸–۱۱۱۱) از عبادت، ذکر و دعا در سنت اسلامی دارد و می‌کوشد لایه‌های درونی معنویت و سلوک عبادی را در اندیشه‌ی او آشکار سازد. در این کتاب، نماز تنها یک عمل آیینی نیست، بلکه فرآیندی روحانی و تربیتی است که هدف آن تهذیب نفس و تقرب قلبی به خداوند دانسته می‌شود. ناکامورا با بهره‌گیری از آثار کلیدی غزالی، به‌ویژه «احیاء علوم‌الدین»، خواننده را به قلب جهان‌بینی عرفانی و اخلاقی او می‌برد؛ جایی که نیت (نیّه)، حضور قلب (خشوع) و فهم دقیق واژگان اداشده، سه رکن اصلی عبادت حقیقی معرفی می‌شوند. او نشان می‌دهد که از دیدگاه غزالی، نماز نه‌فقط فریضه‌ای شرعی، بلکه راهی برای تزکیه‌ی باطن، پالایش روح و دستیابی به رشد معنوی است. در بخش نخست، نویسنده سیر تحول روحی و فکری غزالی را بازمی‌نماید؛ مسیری که از تردید و اضطراب فلسفی آغاز می‌شود و به عرفانی متعادل و تجربه‌ای توحیدی ختم می‌گردد. این دگرگونی درونی، بنیان نگاه غزالی به عبادت را شکل می‌دهد و او را به تدوین نظریه‌ای منسجم درباره‌ی ارتباط انسان با خداوند از رهگذر نماز و دعا رهنمون می‌سازد. سپس، نقش نماز به عنوان «رابط مستقیم» میان بنده و پروردگار بررسی می‌شود؛ پیوندی که در آن، عمل جسمانی و نیت درونی به گونه‌ای ظریف و هماهنگ در هم تنیده‌اند. ناکامورا در فصل‌های میانی کتاب، ویژگی‌های باطنی نماز را مورد تحلیل دقیق قرار می‌دهد. از نظر غزالی، اخلاص، توجه و حضور عاطفی از عناصر بنیادین نمازند. تنها در پرتو این ویژگی‌هاست که نماز می‌تواند تأثیر معنوی و تربیتی خود را بروز دهد. این‌جا نماز نه گفتاری لفظی، بلکه تجربه‌ای کامل از مراقبه‌ی آگاهانه و حضور الهی در جان نمازگزار است. در بخش پایانی، نویسنده به دعا و ذکر به عنوان ابزارهای تهذیب نفس و تربیت روح می‌پردازد. از نگاه غزالی، دعا تنها درخواست چیزی از خداوند نیست، بلکه فرصتی برای شفاف‌سازی باطن، اعتراف به فقر وجودی انسان در برابر خالق، و تمرینی برای توکل و تسلیم در برابر اراده‌ی الهی است. کتاب «غزالی و دعا» با نثری روان، دقیق و در عین حال علمی، منبعی ارزشمند برای علاقه‌مندان به عرفان اسلامی، تاریخ تفکر اسلامی و پژوهش‌های مرتبط با عبودیت و سلوک معنوی به‌شمار می‌آید. کوجیرو ناکامورا با زبانی معاصر و شیوا توانسته آموزه‌های پیچیده‌ی غزالی را به‌گونه‌ای روشن و قابل درک بازگو کند و پیوندی زنده میان سنت کلاسیک اسلامی و تجربه‌ی دینی انسان معاصر برقرار سازد.