کتاب گزاره‌گرایی در ادبیات نمایشی (اکسپرسیونیسم) اثر فرهاد ناظرزاده کرمانی، انتشارات سروش

اکسپرسیونیسم یا گزاره‌گرایی، یکی از سبک‌های تأثیرگذار ادبی است که در هنرهای دیگر مانند نقاشی و سینما نیز جایگاه ویژه‌ای دارد. این سبک هنری بر نمایش فعل‌وانفعالات درونی ذهن انسان تمرکز دارد و نشان می‌دهد که چگونه اندیشه‌ها و احساسات فرد بر چهره، اندام و در نهایت بر دنیای درونی او اثر می‌گذارند و جهان ذهنی و واقعی او را دگرگون می‌سازند. در تئاتر، اکسپرسیونیسم به‌عنوان صحنه‌ای اعتراضی و اجتماعی شناخته می‌شود که با بهره‌گیری از تک‌گویی‌های طولانی و پرتنش، وضعیت روحی و درونی شخصیت‌ها را آشکار می‌کند. در این نوع تئاتر، آشوب‌های ذهنی و بحران‌های درونی قهرمان اهمیت بیشتری نسبت به رویدادهای بیرونی دارند و تمرکز اصلی بر بیان احساسات و ادراک شخصی از واقعیت است. تفاوت بنیادین اکسپرسیونیسم با واقع‌گرایی در نوع تعریف و برداشت از مفهوم واقعیت نهفته است. در حالی‌که واقع‌گرایی به بازنمایی عینی جهان توجه دارد، اکسپرسیونیسم واقعیت را از دریچه‌ی ذهن انسان و تأثیر عواطف و افکار او بازمی‌نماید. کتاب حاضر در دو بخش تنظیم شده است: بخش نخست به بررسی و تبیین مباحث نظری اکسپرسیونیسم و تحلیل ریشه‌ها و ویژگی‌های آن می‌پردازد؛ بخش دوم به مرور و تحلیل چند نمایشنامه‌ی گزاره‌گرایانه (اکسپرسیونیستی) اختصاص دارد تا خواننده بتواند آموخته‌های نظری خود را با نمونه‌های عملی تطبیق دهد و پیوند میان نظر و عمل را به‌صورت ملموس درک کند.