کتاب تالستوی، فروید، الیاس اثر مسعود قدیم فلاح، انتشارات علمی و فرهنگی

مسئله، رنج است. انسان از همان زمانی که پای بر زمین نهاد، دچار رنج و مصیبت شد. از لحظه‌ای که نطفه‌اش بسته می‌شود، درگیر سختی‌های زیستن می‌گردد؛ چه در کودکی، همچون پروانه‌وار هلدرلین، و چه در جوانیِ آنا، آن‌گاه که بر قله زیبایی و سلامت ایستاده است. رنج تا پیری، همراه ژنرال کوتوزف بزرگ، در جان او می‌ماند و در مرگ، بیش از هر دوران دیگری رخ می‌نماید. مرگ بیش از هر زمان دیگری، رنج زیستن را آشکار می‌کند و معنای زندگی را در هاله‌ای از ابهام فرو می‌برد. انسان در مسیر طولانی تاریخ، هرگاه پای به عرصه تمدن می‌گذارد، رنجش فزونی می‌یابد. تمدن پیش می‌آید و انسانِ متمدن را بیش از پیش درمی‌نوردد، وجودش را می‌آلاید، او را به صلیب می‌کشد، زخم بر تنش می‌نشاند و خونش را تا آسمان می‌پراکند. انسان، گرفتار مصائب عصر جدید، خیره و مبهوت در برابر آن می‌ماند و سرانجام محکوم می‌شود به تحمل همان رنجی که ورترِ گوته تجربه‌اش کرد؛ رنجی از ژرفای هستی و از درونِ روح بشر، که همزاد زیستن اوست.