کتاب ارتباطات توسعه اثر ولفگانگ دونزباخ، ترجمه حسین حسنی، انتشارات علمی و فرهنگی

کتاب «ارتباطات توسعه»، به‌ویراستاری ولفگانگ دونزباخ، از جامع‌ترین و معتبرترین منابع در حوزه مطالعات ارتباطات به‌شمار می‌آید. نخستین انتشار این اثر به مارس سال ۲۰۰۸ بازمی‌گردد. مجموعه دوازده‌جلدی یادشده با بیش از شش‌هزار صفحه، گستره‌ای وسیع از مفاهیم، نظریه‌ها، چهره‌های برجسته و رویکردهای روش‌شناختی در زمینه ارتباطات، رسانه، ارتباطات سیاسی، روابط عمومی، حقوق رسانه و دیگر شاخه‌های مرتبط را در بر می‌گیرد. جلد دوم این مجموعه بخشی از ساختار گسترده آن است و مدخل‌هایی را در محدوده حروف میانی الفبا شامل می‌شود. این مدخل‌ها با دقت ویرایش شده و به قلم متخصصان برجسته هر حوزه علمی نگاشته شده‌اند. لحن رسمی، دقیق و نظام‌مند در تمامی مجلدات این دانشنامه حفظ شده و آن را در رده آثار علمی ـ مرجع دانشگاهی قرار داده است. تنظیم مدخل‌ها به‌صورت الفبایی انجام گرفته و همراه با ارجاع‌های متقابل، نمایه‌سازی موضوعی و کتاب‌شناسی دقیق ارائه شده است. این ساختار منسجم، « ارتباطات توسعه» را به ابزاری کارآمد برای جست‌وجو و دستیابی سریع به اطلاعات نظری و کاربردی بدل کرده است. دانشجویان علاقه‌مند یا پژوهشگران باتجربه می‌توانند به‌سادگی به تعاریف، پیشینه نظری و منابع معتبر در حوزه مطالعات ارتباطات دست پیدا کنند. همانند سایر مجلدات، جلد دوم نیز فاقد روایت یا ساختار داستانی است، اما تمرکز اصلی آن بر تبیین مفاهیم بنیادین، نظریه‌های کلیدی و روندهای تاریخی تحول در دانش ارتباطات است. مدخل‌ها طوری تنظیم شده‌اند که هم مبانی کلاسیک و نظریه‌های اولیه ارتباطات را دربر گیرند و هم به موضوعات نوظهور مانند فناوری‌های دیجیتال، رسانه‌های اجتماعی و الگوهای تعامل میان‌فرهنگی بپردازند. از مفاهیم برجسته و پرتکرار در این مجلد می‌توان به افکار عمومی، اخلاق رسانه، تعامل بین‌فردی، گفتمان سیاسی و روش‌های تحقیق در علوم اجتماعی اشاره کرد. یکی از ویژگی‌های ممتاز این مجموعه، گستره بین‌المللی آن است؛ نویسندگان از کشورهای مختلف انتخاب شده‌اند و مقالات از منظرهای بین‌فرهنگی و تطبیقی تدوین شده‌اند. همین امر سبب شده است تا این دانشنامه از محدوده پژوهش‌های غربی فراتر رود و تصویری جهانی از دانش ارتباطات ارائه کند. در میان نویسندگان و مشارکت‌کنندگان، نام‌های شناخته‌شده‌ای چون دنیس مک‌کویل، برگر، بورگون و دیگر اندیشمندان موثر بر نظریه‌های ارتباطی دیده می‌شود که هر یک در تدوین بخشی از مدخل‌ها نقش داشته‌اند. ولفگانگ دونزباخ (۱۹۴۹–۲۰۱۵)، ویراستار این مجموعه و از چهره‌های شاخص جهان ارتباطات، استاد ارتباطات و بنیان‌گذار دپارتمان ارتباطات دانشگاه فنی درسدن آلمان بود. او پیش‌تر در دانشگاه‌های ماینز، برلین و دورتموند تدریس کرده و به‌عنوان رئیس انجمن بین‌المللی تحقیقات افکار عمومی (WAPOR) و انجمن بین‌المللی ارتباطات (ICA) فعالیت داشت. آثار متعدد او در زمینه ارتباطات سیاسی، روزنامه‌نگاری و افکار عمومی، جایگاهش را در فضای دانشگاهی بین‌المللی استوار ساخته است. دانشنامه «ارتباطات توسعه» را می‌توان اوج تلاش علمی وی برای ایجاد نظامی جامع و یکپارچه در ادبیات مطالعات ارتباطات دانست. در نهایت، جلد دوم این اثر به همراه سایر مجلدات « ارتباطات توسعه»، نه‌تنها ابزار مرجعی ارزشمند، بلکه نمایانگر ساختاری منسجم و معتبر از دانش ارتباطی معاصر است. این مجموعه برای دانشجویان، پژوهشگران، کتابداران و متخصصانی که به‌دنبال منبعی جامع، دقیق و بین‌المللی در زمینه مفاهیم و تحولات ارتباطی‌اند، ضرورتی پژوهشی و مرجعی بی‌بدیل محسوب می‌شود.