کتاب ساختار و کارکرد اندیشکده‌ها اثر مجموعهٔ نویسندگان و سجاد فتاحی، انتشارات علمی و فرهنگی

جامعه‌ی مدرن بیش از هر زمان دیگری به سازوکارهایی نیاز دارد که بتوانند بر سیاست‌گذاری عمومی تأثیر بگذارند. در طول تاریخ، جوامع از طریق تشکل‌هایی نظیر اصناف، اتحادیه‌ها، احزاب، سندیکاها و دیگر نهادهای مدنی کوشیده‌اند تا عملکرد دولت‌ها را تحت‌تأثیر قرار دهند. اقدامات و رفتارهایی مانند مذاکره، اعتراض، اعتصاب و توافق، ابزارهایی بوده‌اند که این سازمان‌ها برای تعامل مؤثر با دولت از آن‌ها بهره گرفته‌اند. با این حال، فراتر از این کنش‌های اجتماعی و صنفی، جامعه به نوعی تعامل فکری و راهبردی با حوزه‌ی سیاست‌گذاری نیز نیاز دارد. در همین راستا، اندیشکده‌ها به‌عنوان ساختارهایی سازمانی پدید آمده‌اند تا زمینه‌ی ارتباط فکری، پژوهشی و سیاستی میان دولت و بخش‌های مختلف جامعه مانند نهادهای مدنی، نخبگان علمی، بخش خصوصی، احزاب و دیگر ذی‌نفعان سیاست‌گذاری عمومی را فراهم کنند. اگر احزاب، سندیکاها، اتحادیه‌ها و اصناف، بازوی اجتماعی و سیاسی جامعه در تعامل با دولت به شمار می‌روند، اندیشکده‌ها نقشی مکمل و فکری دارند. این مراکز، سازمان‌هایی هستند که با هدف تأثیرگذاری بر سیاست‌گذاران عمومی از طریق تولید ایده‌ها، تبیین افکار، تدوین دستور کار سیاسی، اجماع‌سازی و ارائه‌ی رویکردها و روش‌های نوین فعالیت می‌کنند. اندیشکده‌ها در واقع پلی میان اندیشه و تصمیم‌سازی‌اند؛ نهادی که خرد جمعی را به زبان سیاست ترجمه می‌کند و مسیر سیاست‌گذاری عمومی را به سوی کارآمدی بیشتر سوق می‌دهد.