کتاب زمان ادواری در مزدیسنا و عرفان اسماعیلیه اثر هانری کربن، ترجمه انشاالله رحمتی، انتشارات سوفیا

کتاب «زمان ادواری در مزدیسنا و عرفان اسماعیلیه» مجموعه‌ای از سه پژوهش از غنی‌ترین و پیچیده‌ترین مطالعات هنری کوربن است که در اصل در کنفرانس‌های ارانوس در سال‌های ۱۳۳۰ و ۱۳۳۳ هجری شمسی (۱۹۵۱ و ۱۹۵۴ میلادی) و نیز در کنفرانس دیگری در سال ۱۳۳۵ (۱۹۵۶ میلادی) ارائه شده‌اند. این سه مطالعه نسبتاً اولیه در ترجمه انگلیسی گرد آمده و بر محور «مقایسه‌ای» خلاقانه میان تطبیق‌های پدیدارشناختی متون، اغلب پراکنده و متعلق به طیفی گسترده از سنت‌های معنویِ اواخر دوران باستان، بنا شده‌اند. این سنت‌ها شامل آیین‌های مانوی و فرقه‌های ایران ساسانی هستند و همگی در معنای یونانی و بنیادین واژه، «عرفانی» به شمار می‌آیند؛ مفهومی که مورد توجه ویژه خود کوربن است. متون اسلامی و نویسندگانی که در این اثر بررسی شده‌اند، گستره‌ای از قرن‌ها و مناطق مختلف، از مصر تا آسیای مرکزی، و همچنین دیدگاه‌های گوناگون مذهبی و فلسفی را در بر می‌گیرند. این تنوع، جلوه‌ای شگفت‌انگیز از خلاقیت، گوناگونی و نیروی جذب اندیشه اسلامی در سده‌های نخستین تمدن اسلامی را آشکار می‌سازد. با وجود غنا و پیچیدگیِ مقایسه‌های طرح‌شده در کتاب، هنری کوربن در پیِ اثبات پیوندهای تاریخی میان این سنت‌ها نیست، بلکه به کاوش در الهامات و گمانه‌زنی‌های معنویِ تکرارشونده و کهن‌الگویی می‌پردازد؛ همان مفاهیمی که همواره مورد توجه گروه ارانوس بود. در این میان، «مقایسه» روش پدیدارشناختی اصلی این اثر به‌شمار می‌رود؛ روشی که معمولاً با میرچا الیاده، دوست نزدیک کوربن، پیوند داده می‌شود. با این حال، تراکم، عمق و شدتِ ادبیِ درخشان در نگارش کوربن گونه‌ای نظم متفاوت و منحصر به فرد را نمایان می‌سازد. کتاب «زمان ادواری در مزدیسنا و عرفان اسماعیلیه» با ترجمه دقیق ان‌شاءالله رحمتی توسط نشر سوفیا منتشر شده و از آثار ارزشمند در مطالعات تطبیقی اندیشه و عرفان اسلامی به‌شمار می‌رود.