کتاب پشت درهای بسته اثر ژان پل سارتر، ترجمه امیر حامددولت آبادی فراهانی، انتشارات نشر کتاب پارسه

کتاب «کتاب پشت درهای بسته»، نمایشنامه‌ای اگزیستانسیال از ژان پل سارتر، نویسنده‌ی بزرگ و تأثیرگذار فرانسوی است. در این اثر فلسفی و پرمفهوم، دو زن و یک مرد برای همیشه در اتاقی هولناک در جهنم گرفتار شده‌اند. پنجره‌ها با آجر پوشانده شده، هیچ آینه‌ای در اتاق وجود ندارد، چراغ‌ها هرگز خاموش نمی‌شوند و مهم‌تر از همه، هیچ راه گریزی از این اتاق بسته نیست. نکته‌ی برجسته در این دوزخ، آن است که ارواح با آتش شکنجه نمی‌شوند. عذاب آن‌ها تحقیر شدن در برابر دیدگان دیگران است؛ جایی که تمام نقاب‌ها و ظاهرسازی‌های انسانی فرو می‌ریزند و هیچ رازی پنهان نمی‌ماند. در این اتاق، حتی تاریک‌ترین و شرم‌آورترین اعمال هر روح، بی‌رحمانه در معرض نوری کورکننده قرار می‌گیرد تا شکنجه‌ای ابدی و بی‌پایان شکل گیرد. ژان پل سارتر، فیلسوف و نمایش‌نامه‌نویس برجسته‌ی مکتب اگزیستانسیالیسم، در این اثر با مهارتی بی‌نظیر تصویری ماندگار از جهنم ارائه می‌دهد. او در فضای یک اتاق بسته، جهانی می‌سازد که در آن سه انسانِ مرده، به‌عنوان مجازاتی ابدی، برای همیشه با یکدیگر گرفتار شده‌اند. نمایشنامه‌ی «کتاب پشت درهای بسته» تجسم عملی و فلسفی از جمله‌ی معروف و اغلب به‌اشتباه تفسیرشده‌ی سارتر است: «دوزخ، دیگران‌اند.» این جمله اشاره دارد به آن درگیری ابدی و هستی‌شناسانه‌ای که سارتر آن را در آثار خود دنبال می‌کرد؛ تضادی که در آن، انسان خود را در نگاه دیگری چون شیئی بی‌جان می‌بیند. «اتاق بسته» را می‌توان نمایشی دراماتیک از مفاهیم ژرف کتاب «هستی و نیستی» دانست. در این اثر، سه مرده پس از مرگ، نه به جهنمی آتشین، بلکه به اتاقی بی‌راه‌فرار فرستاده می‌شوند. سارتر در این موقعیت هنرمندانه، مفهوم سنتی و دینی «جهان پس از مرگ» را دگرگون می‌کند و آن را به تصویری فلسفی از اسارت در وجود و آگاهی تبدیل می‌سازد؛ جایی که مجازات واقعی، نه شکنجه‌ی جسمانی، بلکه گرفتار بودن در نفس «موقعیت» است. در جهان‌بینی سارتر، سوژه در برابر پوچی هستی و در تجربه‌ی تهوع‌آلود آزادی، درگیر اضطرابی بی‌پایان است. این اضطراب در «کتاب پشت درهای بسته» تشدید می‌شود، زیرا مرگ و پایان امکان انتخاب، خود به نوعی مجازات بدل می‌گردد. جهان پس از مرگ در این نمایش، در حقیقت بازتاب همان جهان زمینی است؛ جهانی آکنده از روابط، قضاوت‌ها و تضادهای انسانی که بی‌وقفه تکرار می‌شوند و هیچ گریزی از آن وجود ندارد. سارتر در «کتاب پشت درهای بسته» می‌خواهد نشان دهد که این موقعیت خیالی میان دو زن و یک مرد، نمادی از وضعیت همیشگی انسان در زندگی است. از دید او، هیچ راه فراری از مسئولیت و آزادی فردی وجود ندارد؛ زیرا ما، به تعبیر سارتر، «محکوم به آزادی» هستیم.