کتاب نخستین زندگینامه استالین اثر ادوارد راژینسکی، ترجمه مهوش غلامی، انتشارات اطلاعات

نخستین زندگی‌نامه جامع استالین، اثری است که ویژگی‌ای اساسی دارد و آن چیزی است که آثار پیشین از آن بی‌بهره بودند: واقعیت‌ها. ادوارد رادزینسکی با دسترسی ویژه به آرشیوهای محرمانه روسیه، تصویری تیره‌تر، بی‌رحم‌تر و خون‌بارتر از استالین ترسیم می‌کند؛ تصویری فراتر از هر آنچه تاکنون توصیف یا حتی تصور شده بود. استالین مردی بود که قدرت را هدف نهایی خود می‌دانست؛ ترور برای او ابزاری کارآمد به‌شمار می‌آمد و فریب، همراه همیشگی‌اش بود. رادزینسکی با روایت درامی پرکشش از تلاش حماسی استالین برای دستیابی به سلطه – نخست در درون حزب کمونیست، سپس بر اتحاد جماهیر شوروی و در نهایت بر جهان – به حقیقتی شگفت‌انگیز درباره یکی از اسرارآمیزترین چهره‌های تاریخ بشر دست می‌یابد. اکنون، در دوران پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، می‌توان آنچه را سال‌ها سرکوب شده بود آشکار کرد: درگیری طولانی‌مدت استالین با تروریسم در جوانی به‌عنوان یک انقلابی، نقش بنیادین و اغلب بدفهم‌شده‌اش در پشت صحنه انقلاب اکتبر، روابط پرتنش و گاه خصمانه‌اش با لنین، و جزئیاتی از سازماندهی او در اجرای ترورهایی که سرانجام به محاکمات berنام دهه ۱۹۳۰ انجامید. رادزینسکی همچنین روابط پنهان و پیچیده استالین با هیتلر را بررسی می‌کند و چگونگی فروپاشی این روابط را نشان می‌دهد. او پرده از نقشه‌های هولناک استالین پیش از مرگش برمی‌دارد؛ طرح‌هایی برای تبعید یهودیان اتحاد جماهیر شوروی به اردوگاه‌های کار اجباری، که می‌توانست به «هولوکاستی دوم» بدل شود. در کنار این روایت تاریخی، نویسنده نگاهی نزدیک به زندگی خصوصی استالین دارد؛ زندگی‌ای که با رابطه پرآشوب او و همسرش، نادژدا، گره خورده است. رادزینسکی با دقت شرایطی را بازآفرینی می‌کند که به خودکشی نادژدا انجامید و چهره‌ای انسانی‌تر اما همچنان سرد از دیکتاتور شوروی ارائه می‌دهد. چنان‌که رادزینسکی پیش‌تر در اثر مشهور خود «آخرین تزار» نیز نشان داده بود، او استاد زنده‌کردن گذشته است. کتاب «استالین» راز یکی از خونسردترین و بی‌رحم‌ترین رهبران تاریخ را می‌گشاید؛ مردی که در مسیر قدرت مطلق، هیچ چیز را مقدس نمی‌دانست و شاید بزرگ‌ترین قاتل جمعی تاریخ مدرن غرب باشد.