کتاب درآمدی بر تاریخ جامعه‌شناسی شناخت اثر منوچهر آشتیانی، انتشارات پگاه روزگار نو

جامعه‌شناسی شناخت شاخه‌ای نوین از دانش جامعه‌شناسی است که در حدود صد و پنجاه سال اخیر، ابتدا در فرانسه و آلمان و سپس در دیگر کشورها، در آثار اندیشمندانی برجسته چون «یروزالم»، «دورکهایم»، «شئلر» و «مانهایم» مطرح شد و جایگاه ویژه‌ای یافت. با این حال، این موضوع به معنای آن نیست که پیش از این دوره، پیوند میان جامعه و اندیشۀ انسان‌ها از نگاه فیلسوفان و اندیشمندان مغفول مانده باشد. در ایران، مرحوم منوچهر آشتیانی را می‌توان معرفی‌کنندۀ اصلی علم نوپای جامعه‌شناسی شناخت دانست که آثار متعددی در این زمینه انتشار داده است. یکی از مهم‌ترین نوشته‌های او، کتاب «درآمدی بر تاریخ جامعه‌شناسی شناخت» است. آشتیانی در این اثر، سیر تاریخی اندیشه دربارۀ رابطۀ دیالکتیکی میان «هستی و فکر» را از نخستین مراحل تاریخ تفکر بشری در یونان و ایران باستان تا فلسفۀ مدرن بررسی می‌کند. او این پیوند را در اندیشه متفکرانی همچون «بیکن»، «دکارت» و «کنت» دنبال کرده و سپس آن را در آثار «مارکس»، «هگل»، «شئلر»، «دورکهایم» و دیگر اندیشمندان معاصر مورد واکاوی قرار می‌دهد. به این ترتیب، جامعه‌شناسی شناخت نه‌تنها دانش بررسی رابطۀ اندیشه و ساختارهای اجتماعی است، بلکه مسیری تاریخی از فلسفۀ باستان تا جامعه‌شناسی مدرن را در بر می‌گیرد و جایگاهی ویژه در تاریخ علوم اجتماعی دارد.