کتاب تراموایی به نام هوس اثر تنسی ویلیامز، ترجمه آراز بارسقیان، انتشارات یکشنبه

تعداد اندکی از نمایشنامه‌های آمریکایی قرن بیستم وجود دارند که همچنان همان تأثیر عمیق و قدرت احساسی زمان نخست اجرای خود را حفظ کرده‌اند. یکی از شاخص‌ترین آن‌ها «اتوبوسی به نام هوس» است؛ اثری ماندگار از تنسی ویلیامز که پس از گذشت بیش از پنجاه‌وهفت سال از اجرای موفق خود بر صحنه‌ی برادوی، همچنان در شمار برترین نمایشنامه‌های تاریخ تئاتر جهان قرار دارد. این نمایش مشهور داستان زندگی «بلانش دوبوا» را روایت می‌کند؛ زنی شکننده و خیال‌پرداز که در مواجهه با واقعیت تلخ زندگی و رفتار بی‌رحمانه‌ی شوهرخواهرش، «اِستنلی کوالسکی»، به‌تدریج به مرز فروپاشی روحی نزدیک می‌شود. بسیاری از منتقدان، «تراموایی به نام هوس» را نه‌تنها بهترین نمایشنامه‌ی قرن بیستم، بلکه برجسته‌ترین اثر ویلیامز می‌دانند. ماجرای نمایش با ورود بلانش به نیواورلئان آغاز می‌شود؛ او پس از از دست دادن خانه‌ی خانوادگی خود در شهر کوچک «بل ریو» در ایالت می‌سی‌سی‌پی، ناچار می‌شود به محله‌ای فرانسوی در نیواورلئان سفر کند تا مدتی نزد خواهر کوچکترش «استلا» و شوهر او، استنلی کوالسکی، زندگی کند. بلانش که در دهه‌ی سوم زندگی خود قرار دارد، بی‌پول و بی‌پناه است و راه دیگری برای ادامه‌ی زندگی ندارد. او به استلا می‌گوید که به‌دلیل بیماری عصبی‌اش (که بعدها مشخص می‌شود حقیقت ندارد) از شغل معلمی انگلیسی مرخصی گرفته است. با ورود به خانه‌ی کوچک و دو‌اتاقه‌ی استلا، احساس ناامیدی و دلسردی در چهره‌ی بلانش هویدا می‌شود؛ خانه‌ای محقر که تضادی آشکار با گذشته‌ی اشرافی او دارد. بلانش از همان ابتدا رفتاری انتقادی با استنلی دارد و او را فردی خشن، پر سر و صدا و بی‌فرهنگ می‌داند. در مقابل، استنلی نیز تحمل حضور او را ندارد و از دخالت‌ها و رفتارهای متکبرانه‌ی او منزجر است. این تضاد شخصیت‌ها زمینه‌ساز درگیری‌های عاطفی و روانی عمیقی می‌شود که در ادامه به فروپاشی روانی بلانش می‌انجامد. «اتوبوسی به نام هوس» با پرداختی واقع‌گرایانه و شخصیت‌پردازی ظریف، همچنان یکی از آثار ماندگار ادبیات نمایشی جهان است و در حافظه‌ی تئاتر آمریکا به‌عنوان نمادی از برخورد میان رؤیا و واقعیت، طبقه و غریزه، و عشق و ویرانی باقی مانده است.