کتاب کلام خاموش اثر ژاک رانسیر، ترجمه مهدی امیرخانلو، انتشارات نشر نی

ادبیات چگونه می‌تواند از سنگینی و ثقل ذاتی خود رهایی یابد؛ همان ثقلی که آثار ادبی را در تاریکی شبِ روح فرو می‌برد؟ ژاک رانسیر در کتاب «کلام خاموش» با عنوان فرعی «درباره‌ی ادبیات و تناقض‌هایش»، بار دیگر پرسشی را بررسی می‌کند که سال‌ها پیش ژان پل سارتر مطرح کرده بود: ادبیات چیست؟ این پرسش کهن، پس از سارتر تنها در اندیشه‌ی رانسیر توانسته پاسخی نظام‌مند و ژرف پیدا کند. رانسیر در تمام پروژه‌ی فکری خود به‌دنبال تشریح «رژیم زیبایی‌شناختی هنر» است و آن را «سیاست زیبایی‌شناسی» می‌نامد. او در این مسیر رویکردی رادیکال و براندازانه دارد، تا جایی که می‌توان پروژه‌ی فکری‌اش را نوعی «انقلاب زیبایی‌شناختی» دانست. مهم‌ترین دستاورد او در «کلام خاموش» واداشتن خواننده به بازنگری و بازآرایی ذهنیت‌های تثبیت‌شده درباره‌ی ادبیات و هنر است. رانسیر از خواننده می‌خواهد دوباره و از نو به بنیادین‌ترین پیش‌فرض‌های خود ــ از باورهای مدرنیستی گرفته تا تبلورهای پست‌مدرنیستی آن‌ها ــ بیندیشد. بدین‌گونه، دریچه‌ای تازه به روی درکی کاملاً نو از تاریخ ادبیات و هنرها، و حتی تاریخ سیاست و علوم انسانی و اجتماعی، می‌گشاید. او با تحلیلی موشکافانه از آثار ادبی و هنری سنت اروپایی، در پی برچیدن پارادایم مسلطی است که تا امروز شیوه‌ی اندیشیدن به تاریخ هنرها را شکل داده است. این اقدام، کاری است سترگ و دشوار که تنها از فیلسوفی چون ژاک رانسیر برمی‌آید. «کلام خاموش» برای تمام کسانی که می‌خواهند مواجهه‌ی خود با هنر را در چارچوب تفکری انتقادی و ژرف‌تر رقم بزنند، جهانی تازه از اندیشه و تأمل می‌گشاید و سهمی بزرگ در فهم نوین از نسبت میان هنر، ادبیات و تفکر دارد.