کتاب سقوط شاه و پیروزی انقلاب اسلامی ایران اثر فضل الله صلواتی، انتشارات اطلاعات

در این اثر، مؤلف با استناد به دلایل و شواهد معتبر، به بررسی ریشه‌ها، زیربناها و عوامل مؤثر در سقوط شاه و شکل‌گیری انقلاب اسلامی ایران پرداخته است. این کتاب در دو بخش تنظیم شده و هر بخش به‌صورت تحلیلی به ابعاد گوناگون این رویداد تاریخی می‌پردازد. بخش نخست به بررسی عواملی اختصاص دارد که از عملکرد شخص شاه و اطرافیان نزدیک او ناشی می‌شد. از جمله این عوامل می‌توان به مطلق‌گرایی و خودمحوری شاه، نبود تخصص و تعهد لازم در ساختار حاکمیت، غرور و خودبزرگ‌بینی بی‌حد شاه، بی‌اعتمادی او به دیگران، فقدان برنامه‌ریزی دقیق اقتصادی و وجود اقتصادی نابسامان در کشور اشاره کرد. همچنین ناسپاسی، حق‌ناشناسی، اختناق، اعمال زور و ستم بر مردم، برقراری حکومت نظامی، تیراندازی و کشتار معترضان، ثروت‌اندوزی‌ها و مفاسد مالی شاه و وابستگانش، ملی‌گرایی افراطی، تمایل شدید به احیای ایران باستان، گرایش گسترده به غرب و حمایت آشکار از اسرائیل از دیگر دلایل درونی این سقوط بودند. در بخش دوم، نویسنده به عوامل بیرونی و خارج از ساختار قدرت می‌پردازد؛ عواملی که از درون جامعه و جریان‌های مردمی سرچشمه می‌گرفتند. برخی از این عوامل عبارت‌اند از نارضایتی‌های گسترده مردمی، تداوم نهضت‌ها و انقلاب‌های پیشین ایران، رهبری قاطع و اثرگذار امام خمینی و حمایت همه‌جانبه ملت از ایشان، انسجام و هماهنگی نیروهای مبارز، گسترش تظاهرات، اعتصابات و راهپیمایی‌ها، ظهور گروه‌هایی با رویکرد مسلحانه، افشاگری رسانه‌های خارجی، فساد اداری گسترده و ناهماهنگی میان نهادهای حکومتی. کتاب با رویکردی تحلیلی و واقع‌گرایانه، سقوط رژیم پهلوی و پیروزی انقلاب اسلامی را نه حاصل یک عامل، بلکه نتیجه زنجیره‌ای از عوامل درونی و بیرونی معرفی می‌کند که در نهایت به تغییر بنیادین ساختار سیاسی ایران انجامید.