کتاب شعر و آینه اثر احسان عباس، انتشارات سروش

نویسندۀ این کتاب، احسان عباس، اگرچه در ایران چندان شناخته‌شده نیست، اما پس از طلایه‌داران نقد ادبی معاصر عرب چون عباس العقاد و طه حسین، در صدر فهرست نسل دوم منتقدان برجستۀ عرب قرار دارد. در آثار او دقت علمی و ذوق ادبی در کنار یکدیگر حضور دارند و واقع‌گرایی و آگاهی از نیازهای زمانه به‌روشنی دیده می‌شود. احسان عباس (۱۳۲۹–۱۳۸۲ هـ.ش / ۱۹۲۰–۲۰۰۳ م) در این کتاب که عنوان اصلی آن به زبان عربی «فنّ الشعر» است، دیدگاه‌هایی مطرح می‌کند که از یک‌سو تاریخچۀ شعر را بازگو می‌کند و از سوی دیگر به بررسی رویکردها و نظریه‌های جهانی دربارۀ شعر می‌پردازد. مطالب او در این اثر، جنبه‌ای تعمیم‌پذیر دارند و مرزی نمی‌شناسند؛ حتی مرزهای زبانی نیز مانعی در انتقال اندیشه‌های او نیست. این ویژگی سبب می‌شود کتاب برای فرهنگ‌های هم‌جوار، از جمله فرهنگ ایرانی، کاملاً قابل انطباق و بهره‌گیری باشد. ساختار کتاب از سه بخش مستقل تشکیل شده است: در بخش نخست، نویسنده به تطور و سیر تئوری شعر می‌پردازد؛ در بخش دوم، تفاوت میان مکتب‌های شعری را بررسی می‌کند؛ و در بخش سوم، به نقد و تحلیل شعر عرب اختصاص می‌دهد. در ترجمۀ فارسی کتاب، بخش سوم گنجانده نشده است. از مهم‌ترین زیربخش‌های این اثر می‌توان به مباحثی چون «تئوری محاکات»، «ظهور رمانتیسم»، «جنبش ضد رمانتیسم»، «حرکت‌های ادبی کوتاه‌مدت»، «رئالیسم جدید»، «خیال» و «وظیفۀ شعر» اشاره کرد. این مباحث نشان می‌دهند که احسان عباس در «فنّ الشعر»، نگاهی جامع به تاریخ، نظریه و کارکرد شعر در جهان معاصر دارد.