کتاب محرمانه‌های روابط ایران و سوریه اثر عبدالحلیم خدام، ترجمه وحید خضاب، انتشارات شهید کاظمی

کتاب «محرمانه‌های روابط ایران و سوریه» روایتی است از عبدالحلیم خدام، وزیر خارجه و معاون رئیس‌جمهور پیشین سوریه که پس از جدایی از نظام سیاسی این کشور، به فرانسه پناهنده شد. در کنار متن اصلی کتاب، مجموعه‌ای از صورت‌جلسات منتشرنشده دیدارهای سران سیاسی و امنیتی ایران با روسای جمهور و مقامات ارشد منطقه نیز منتشر شده است. عبدالحلیم خدام، سیاستمدار سنی‌مذهب سوری، از دوران نوجوانی به حزب بعث سوریه پیوست و به‌تدریج به یکی از چهره‌های تأثیرگذار و با نفوذ این حزب تبدیل شد. او در دوران حکومت حافظ اسد ابتدا به مقام وزارت خارجه رسید و چهارده سال در این سمت فعالیت کرد. از سال ۱۳۶۳ (۱۹۸۴ میلادی) به عنوان معاون رئیس‌جمهور منصوب شد و در عمل به مرد شماره دو نظام سوریه بدل گردید. با روی کار آمدن بشار اسد و جانشینی او به‌جای پدر، خدام همچنان سمت معاونت ریاست‌جمهوری را حفظ کرد. اما به مرور زمان اختلاف‌هایی میان او و ساختار حاکم بر کشور به وجود آمد. در خرداد ۱۳۸۴ (ژوئن ۲۰۰۵) از مقام خود کنار گذاشته شد و چند ماه بعد، در دی همان سال (دسامبر ۲۰۰۵)، با خروج از سوریه رسماً جدایی خود از نظام را اعلام کرد. کتاب حاضر حاصل نوشته‌های چنین شخصیتی است؛ اثری که خدام آن را نه در زمان حضور در سوریه، بلکه چهار سال پس از جدایی از نظام سیاسی کشورش نگاشته است. ویژگی ممتاز این کتاب، دسترسی منحصربه‌فرد خدام به اسناد محرمانه و صورت‌جلسات دیدارهای سیاسی و امنیتی مقامات سوری با طرف‌های خارجی است؛ از جمله ایران، عراق، عربستان سعودی، کویت و دیگر کشورهای منطقه. به نظر می‌رسد خدام پس از خروج از سوریه، نسخه‌هایی از این اسناد را با خود به فرانسه برده باشد؛ زیرا بخش عمده‌ای از صفحات کتاب «محرمانه‌های روابط ایران و سوریه» شامل صورت‌جلسات دیدارهای مستقیم او با مقامات ایرانی و دیگر رهبران منطقه‌ای، همچنین گزارش دیدارهای مهم مسئولان ارشد سوری با مقامات سایر کشورهاست. این مجموعه، کتاب را به منبعی ارزشمند برای مطالعه روابط سیاسی و امنیتی ایران و سوریه در سال‌های گذشته تبدیل کرده است.